Saúdos, Teresa Moure Pereiro.

       Supoño que non me coñecerás de nada, así que farei unha breve presentación. Albisco que resultará algo rara, mais os feitos son así.

       Sou lingüísta, tradutor e filósofo. Academicamente falando, sou licenciado en Filosofía e Ciencias da Educación, con inicio de doutoramento nas universidades de Santiago de Compostela e Pontifica Comillas, doutoramento vetado en xeral en tódalas universidades españolas polo tema e a tendencia da miña tese, inequivocamente titulada Contra a democracia. Nefeuto, sou racionalmente antidemócrata.

       Dentro da filosofía, sou especialista en filosofía oriental. Tamén traballo intensamente en ética, metafísica, filosofía do dereito, filosofía política e filosofía da linguaxe.

       Falo moitas linguas, entre elas, loxicamente, varias do Estremo Oriente: chinés, sánscrito, xaponés, hindí, tibetano, pali, etcétera.

       Dado que, como lingüísta, sou especialista en lingüística planificada auxiliar, falo tamén moitas linguas planificadas auxiliares, dende o volapuque (Volapük) deica o ulango ou mondlango ("ulango" e "mondlango" son sinónimos da mesma lingua planificada auxiliar).

       Como observarás, non me ato pouco nin moito no meu galego ás famosas normas da Real Academia Galega nin ás dos lusistas (mellor dito, portuguesistas) e, certamente, reivindico antiacademicamente o meu dereito, e o dereito de todo falante de galego, a falá-lo galego (i escribilo) como lle pete.

       Non me deterei moito neste punto, mais, coma lingüísta que es, e como lingüístas que somos ambolosdous, comprenderás que para min carece de xustificación política e de validez científica unha axencia política sen control democrático, non elixida por sufraxio universal senón por cooptación, negadora do dereito dos falantes á disidencia e á innovación, e que propugna evidentes barbaridades coma eliminá-lo uso culto dunha verba totalmente patrimonial e común do galego que é "mai" (sempre sustituída por "nai" na súa normativa), ou coma negar que o galego fálase no norte de Portugal, etcétera. Declárome obxetor de conciencia e insumiso fronte ás pretensións duns e doutros por imporme o galego que debo falar. Claro, os académicos dirán obxector de conciencia e insubmiso, mais non teño por que pronunciar letras que nunca se pronunciaron. Na ideoloxía do "galego non deturpado", que adoitan gastar tanto os portuguesistas coma os arredistas lingüísticos, sempre se agocha a pretensión nada li beral nin democrática de encadrar militarmente ós falantes para obter poder político, mediático i económico. Estes bárbaros con toga e barrete académico (ou xudicial) procesarían ó Mendiño, á Rosalía de Castro ou ó Castelao por non escribir coas súas normas. O mesmísimo Himno Galego Oficial do Eduardo Pondal sería ilegal e delituoso segundo eles. En fin, dado que sou dos que máis bradan contra a sumisión á barbarie da tribo, especialmente se é unha tribo autonomeada sabia e xusta (letrada en tódolos sentidos), aproveito a ocasión para sinalar unha vez máis que a sociedade e ous seus xefes de manada non perden oportunidade polo xeral para sumeter ó individuo e quitarlle a súa independencia. Os academicistas do galego adoitan ir de progresistas ante os reaccionarios academicistas do castelán, mais na realidade son carceleiros da lingua eles tamén. Eu non vos sou ovella deste rabaño. A liberdade, tamén en materia lingüística, non é algo doado, senón algo que custa conseguir fronte ós seus numerosos secuestradores, por moi nacionalistas progresistas que se alcumen. Ante a sociedade, todo lobo ceibe do bosque que se amanse convértese en can de palleiro.

       Imos xa entrando no fondo da cuestión: por enriba das míseras disputas morfolóxicas ou ortográficas entre lusistas, arredistas, portuguesistas ás claras, brasileiristas, fonetistas ortográficos, academicistas oficiais e as mil e unha tendencias que teiman dicirmos como debemos falar i escribí-lo galego, o problema real do galego non é outro cá súa progresiva sustitución diglótica polo castelán.

       O teu libro é unha das excepcións que confirman a regra.

       Eu levo teimando por publicar metafísica en galego hai anos (en concreto un libro titulado No corazón da verdade), e as editoriais, tanto públicas coma privadas, sempre responden que non hai cartos, que cómpre publicar eses temas en castelán, etcétera. Como se non existisen orzamentos públicos e unhas obrigas legais dos poderes públicos sobre isto, entre outros factores que desmontan o mito da carencia de cartos. Hai poesía en galego, novelas en galego, literatura política en galego, traballos a cachón sobre o Camiño de Santiago (ou sobre filoloxía galegoportuguesa), etcétera. Para iso hai cartos. Aparentemente, non os hai para publicar investigacións xenéticas, aplicacións de plásticos en invernadoiros, dereito internacional, matemáticas para descrición cosmolóxica ou metafísica da liberación. A realidade é que mesmo (ou fundamentalmente) os sectores nacionalistas galegos aceptan tacitamente a división de funcións entre o galego (para temas locais), o castelán (para temas españois ou hispanoamericanos) e o inglés (para todo o resto dos casos).

       Eu sou dos que din: ¡galego para todo, en aberta competencia internacional e funcional co castelán e co inglés! Isto, por algo que dada a túa orientación bilingüísta hache de sentar bastante mal, en principio: o bilingüísmo non existe, os pobos xamais son bilingües e unicamente son bilingües os escasos individuos con fortes motivacións (e capacidade xenética) para selo. Non falo aquí do bilingüísmo parcial ou supletorio, senón do bilingüísmo pleno (completa competencia funcional equivalente en dúas falas basicamente inintelixibles entre si).

       Toda comunidade territorial estable ten unha soa lingua de instalación, pola lei do mínimo esforzo. E, se hai dúas variedades lingüísticas claramente inintelixibles entre si nesa comunidade territorial, ou ben a comunidade privilexiará unha delas ou ben formará unha lingua mixta de síntese. Nunca usará de modo indiscriminado as dúas. Éste é un dos mellores exemplos que diferencian ó lingüísta (investigador experimental científico da lingua, que nunca propón teses claramente refutadas polos feitos) do filólogo (como especulador ou sermoneador da lingua, que pretende ditar a priori o que son as linguas e as formas "correctas" de falalas).

       En ciencia i en filosofía nunca pretendo ser simpático nin transixir; a verdade en materia fundamental non admite amiguismos nin deformacións.

       Por certo que sou creador, animador e participante en numerosas listas internéticas de filosofía, lingüística, dereitos humanos e reflexión cultural xeral, nas que decotío trato estes temas.

       O teu libro, pois, trata en galego un tema non galego, e interésame de entrada por tal uso non enxebre nin localista do idioma galego, un uso que gabo e apoio. Amais, o seu desenrolo e as súas propostas teñen tamén gran valor, e paso agora a facer uns comentarios xerais sobre o contido do teu libro.

       Unha vez máis, o punto de partida sería unha discrepancia fundamental. Malia que digas ó final do teu libro que non se pode invocá-lo dereito lingüístico a non aprender idiomas, o certo é precisamente o contrario: existe o dereito fundamental a non aprender idiomas, e as linguas auxiliares planificadas só teñen sentido práctico como contribucións (importantísimas contribucións) a exercitarmos este dereito.

       O dereito a non aprender idiomas ten a súa base lóxica na limitación do tempo disponible e da capacidade do individuo para deprendelos.

       Vexamos un caso non moi frecuente, non moi representativo, mais si moi facilmente comprensible: un futbolista internacional de elite. Na curta vida profesional deste home (vintecinco anos coma moito) posiblemente traballe en media ducia de países ou máis,  posiblemente en moitos deles non pare máis de dous ou tres anos. Ese home, no seu ben pagado e moi competitivo traballo, non está para falar ben nin lle pagan para iso. Está para xogar ben, e se non xoga ben perderá rapidamente o seu posto (hai moita competencia). Se tivese que aprender a fondo os idiomas dos sucesivos países nos que é contratado, degoxaría a súa dedicación coma futbolista, e por tanto degoxarían tamén os seus ingresos. O que fai, loxicamente, é deprendé-lo mínimo para a comunicación cos seus compañeiros de equipo, co entrenador e cos siareiros. Logo, se xa vai pasar moitos anos no mesmo país (ou despois da súa carreira profesional), posiblemente deprenda algún idioma máis.

       Agora outro exemplo seguramente máis realista para ambolosdous. Traballo no eido dos dereitos humanos, e aí resulta fundamental expoñer estratexias e tácticas para derrocá-la ditadura dos avogados, xuíces, fiscais, notarios, etcétera, que son os principais violadores dos dereitos humanos no mundo. Non nos interesan aí os sufixos, a declinación nominal, a ortografía e demais historias académicas. Interésanos que todo xuíz abusivo saiba que se enfronta periodicamente á elección (mellor dito, no seu caso, á non  elección) por sufraxio universal cara a un electorado totalmente farto dos seus crimes e do corporativismo dos seus compañeiros os outros xuíces. Temos, neste duro traballo, o dereito a non aprender idiomas. Se me falas inxenuamente de que en cada lugar cómpre deprendé-lo idioma local, responderei que hoxe hai moitas situacións permanentes onde coexisten moitos idiomas locais. Un caso típico é un foro internético serio para avanzar cara á elección democrática por sufraxio universal dos xuíces e dos fiscais. Nese foro fálanse i escríbense moitos idiomas, en principio tantos coma sexan as linguas faladas polos seus membros. I é un foro duradeiro, de camiño longo. Entón, o práctico e realista dereito a non deprender ducias de idiomas nese foro implica unha redución, unha estandarización e unha simplificación das isoglosas alí usadas; é dicir, a creación dunha lingua planificada auxiliar realista. E unha lingua planificada auxiliar realista é sempre un compendio simplificado e regularizado das linguas territorais con máis peso internacional. Sen inacabables discusións de señoritos que falan en inglés dunhas linguas planificadas que xamais van usar (a lista internética Auxlang é un bon exemplo deste señoritismo) o uso práctico e proveitoso desas linguas enos ben coñecido ós militantes en asociacións de dereitos humáns.

       Falando máis tecnicamente, o feito é que, pesia ós que pouco saben da auxilingüística, esta rama da lingüística ten abofé uns resultados firmes e operativos avalados por un traballo de máis de cento vinte anos.

       Vexamos por exemplo o tópico do "occidentalismo excesivo", un tópico que tamén adoptas no teu libro.

       Unha lingua planificada auxiliar realista ten que ser sempre flexible e aberta ás modificacións feitas polos seus usuarios, sen o absurdo inmovilismo esperantista por exemplo. Mais necesita un amplo vocabulario, e facelo con raíces a priori quedou descartado experimentalmente hai moito, porque os falantes non o desexaban. As raíces semánticas básicas teñen que sacarse de linguas realmente faladas, e vai ser absurdo sacalas de linguas locais con escaso ou nulo uso internacional. Por exemplo, tomá-lo vocabulario masivamente do gaélico sería francamente inútil en xeral fora da Irlanda e da Escocia. Resulta máis prudente primá-lo vocabulario do chinés, e aínda máis o do inglés e o das linguas románicas, porque a máis falantes e a máis uso internacional, máis aforro esperable de carga memorística para o falante medio dunha lingua planificada auxiliar. As únicas linguas planificadas auxiliares con uso real, con uso hoxendía máis aló de cerimonias autoidentificativas, son as linguas con vocabulario predominantemente occidental e recoñecible. E non por casualidade, senón porque é o vocabulario de máis fácil acceso para a maioría, igual que o alfabeto latino básico (sen signos diacríticos) e non, por exemplo, o alfabeto xeorxiano, é a escrita preferida e preferible para unha lingua auxiliar practicable.

       O avantaxe que temo-los lingüístas é que sabemos que a comunicación no é un acto "perfeito", senón simplemente un acto suficiente. Abonda con que os falantes dunha lingua planificada auxiliar que a usen en serio (e non por pasá-lo rato coma fan en xeral os falantes do volapuque actual) enténdanse moi facilmente en xeral e teñan dereito a corrixir os defeitos que aparezan na lingua sen presións académicas, para que a tal lingua funcione. Se os falantes queren introducir no futuro moito vocabulario africano sursahariano, ou moito vocabulario andino, malaioindonesio, etcétera, xa o farán.

       Claro, non falo só dende a perspectiva dun estudioso teórico das linguas planificadas auxiliares, non falo só (que tamén, si) dende a perspectiva dun lingüísta experimentador e deseñador de linguas planificadas auxiliares, senón, e fundamentalmente, dende a perspectiva dun falante frecuente desas linguas e que lles saca moito proveito.

       Nada disto é posible cando as linguas planificadas auxiliares tómanse coma un fin en si mesmas, e non coma o mero medio comunicativo que deben ser. Mais a tendencia humana ó tribalismo é innata, sempre cómpre tela en conta para evitala no posible. O máis eficaz adoita se-la creación de ámbitos onde se especifica formalmente que as linguas planificadas auxiliares usaranse neses ámbitos exclusivamente para propósitos comunicativos, co cal os que se ensarillan arredor do correcto uso do acusativo e máis das maiúsculas deixan de da-la murga en xeral; o europanto (lingua paneuropea de contacto elevada a lingua literaria polo Diego Marani) é un excelente exemplo, e a xente comunícase en europanto facilmente, sen preocupacións polo perfeccionismo gramatical e literario. O éxito do europanto, fronte ó fracaso do esperanto, está simplemente en que os europantófonos non queren formar unha identidade tribal, usan o europanto só para comunicarse facilmente, mentres que os esperantistas formaron hai tempo unha tribo simbólica arredor da súa lingua; por iso, en curiosa imprecisión para unha lingua precisa coma é o esperanto, o termo "esperantisto" (esperantista) designa simultaneamente ó falante do esperanto, ó siareiro da superioridade auxilingüística do esperanto e ó membro do movemento esperantista, do esperantismo. Pola contra, eu sou un fluído esperantófono, que mesmo escribín libros nesta lingua, mais non sou esperantista, non participo no movemento esperantista, non acepto ligá-lo esperanto a ideais filantrópicos ou de amistade, non fago artigos de fe dos artigos gramaticais desta lingua, considero que o ido ou o ulango resultan máis cómodos de usar en xeral có esperanto, etcétera. E, sen embargo, os mesmos esperantistas que se alporizan do meu "ateísmo esperantista" insisten en que, posto que falo esperanto, sou un esperantista. Fanáticos que son. Regueifas cos idistas, os volapuquistas, os interlinguaístas, os novialistas, etcétera, téñoas tamén, por suposto. Xa que me manteño firme (e non estou só) en que as linguas planificadas auxiliares están para aforrar tempo e diñeiro, non para perdelos absurdamente en preciosismos gramaticais ou en ideoloxías comunitaristas (tribais). Como comprenderás, entón, as liortas eternas entre os siareiros das diferentes linguas planificadas auxiliares non me interesan o máis mínimo. Nada contribúe todo iso a unha cómoda comunicación internacional. Comunicación que si se logra, polo xeral, por medio do europanto; eu adoito usar un dialecto moi regularizado do europanto, o icuso (ikuso).

       Coido que isto xa quedou aclarado dabondo. Pasemos a outro punto.

       O teu libro contén algúns erros facilmente subsanables.

       O romanche foi elevado por referendo recentemente na Suíza á categoría de idioma oficial nacional, co cal queda formalmente equiparado ó italiano suízo e de feito cun orzamento sensiblemente superior (na realidade, se non se declarou antes idioma oficial xunto có francés suízo, o italiano suízo e o alemán suízo, foi por restricións presupostarias, e non por oposición política a tal declaración). Hoxe a Suíza ten coma linguas oficiais o francés, o italiano, o alemán e o romanche.

       Na Finlandia, o sueco é tamén lingua oficial; curiosamente, a letra orixinal do himno finlandés fíxose en sueco.

       A escrita ideográfica chinesa representa tamén en boa parte a pronunciación, e de feito tódolos sistemas de escrita para linguas reais, absolutamente todos, están ligados á pronunciación, tanto que sen unha base oral resulta imposible usalos. Maticemos por isto que o chinés oficial (mandarín) non é completamente comprensible por escrito a un falante predominante en chinés cantonés (de feito unha lingua diferente).

       O hebreo e linguas semíticas próximas a il, coma o arameo, nunca deixaron de falarse. O hebreo moderno non é unha lingua xurdida da nada, e, naturalmente, posúe evolución fonética, morfosintáctica, etcétera, respeito ó hebreo bíblico, igual có grego moderno respeito á lingua do Homero.

       As reformas naturalizantes e neolatinizantes do volapuque, malia a súa curta vida, están lonxe de "non ter aportado nada ao proxecto da procura dunha lingua universal". Pola contra, son antecedentes directos de linguas planificadas auxiliares en uso real, coma o esperanto ou a interlingua. Tódalas linguas planificadas auxiliares con uso real son dabondo parecidas entre si hoxendía, e precisamente co modelo xeral dos reformistas naturalizantes e neolatinizantes do volapuque.

       Baixo o nome "interlingua" enténdense dúas linguas planificadas auxiliares, certamente moi próximas mais diferentes. A interlingua do Peano, xa pouco usada, chámase tipicamente hoxe "latino sine flexione", reservando o nome de "interlingua" para a lingua planificada auxiliar creada polo Sapir e outros lingüístas a mediados do século XX, no marco da por ti mentada Asociación para a Lingua Internacional Auxiliar.

       Ambalasdúas variantes da interlingua comparten unha característica que non é un mero idiotismo dos falantes de linguas neolatinas ou do inglés: a desexable abolición da declinación adxetivonominal e da conxugación verbal.

       Isto non é un capricho e hai unha boa razón para facelo. É unha razón experimental e ben apoiada na lingüística diacrónica: as formas flexivas con palabras longas e prefixos ou sufixos inseparables resultan moi iregulares morfoloxicamente i escasamente distinguibles foneticamente, polo cal a evolución vai sempre ou case sempre da morfosintaxe sintética á morfosintaxe analítica, non ó revés. De xeito moi significativo, os pixins (o xe pronúncase coma en "xamón", da palabra orixinal "pidgins"), os crioulos, os sabires e as  linguas de contacto son sempre linguas de morfosintaxe analítica e xamais sintética. Isto está ben observado na evolución das linguas andinas, semíticas, neolatinas, eslavas, bantús, éuscaras, etcétera. O proceso contrario, o paso dunha lingua con morfosintaxe analítica posicional (coma no inglés ou no malayoindonesio) a unha lingua con morfosintaxe sintética, aglutinante, declinativa, conxugativa, menos posicional e con importantes irregularidades fonomorfolóxicas (coma no sánscrito ou no mapuche) raramente se dá. Mesmo, por exemplo, a parcial reapropiación da declinación en romanés estándar non pode ocultar que esta reducida declinación (que só opón o caso nominal ó caso obxetual) é pouco complicada e pouco irregular, nin que existen falas neolatinas próximas ó romanés estándar que reducen ou anulan esta declinación restante. Na realidade, o romanés tende á abolición da declinación, coma tódalas linguas neolatinas; e algunhas delas, coma o haitiano, aboliron tamén a conxugación verbal.

       A recomendación dunha morfosintaxe analítica posicional regular está solidamente fundamentada pola investigación na lingüística planificada auxiliar. Se, como dis na páxina 80 do teu libro, "Evidentemente, as linguas flexivas non son máis complicadas cás linguas que presentan preposicións; agás para os falantes que teñen linguas preposicionais (como Peano) que teñen que habituarse ao seu uso.", entón o búlgaro continuaría sendo unha lingua flexiva. En teoría tiña tódalas cartas da baralla para continuar séndoo: é unha lingua falada no territorio orixinal das linguas eslavas, é a lingua berce do eslavo eclesiástico (que ten declinación, e máis complicada cás declinacións das linguas eslavas actuais), con importante herdanza literaria do búlgaro arcaico e medio aínda con (xa minguante) declinación, con protestas e presións dos académicos i eruditos, que, naturalmente, clamaban contra o empobrecemento da súa lingua, con falantes nativos que coñecían e usaban a declinación, etcétera. E, sen embargo, o búlgaro moderno aínda ten menos declinación có rumanés moderno, non sendo raro escoitar ou ler búlgaro onde a declinación queda reducida ós pronomes e adxetivos persoais, coma nas típicas linguas neolatinas. ¿Pódese dicir seriamente, á luz de todo isto, que as linguas flexivas non son máis complicadas cás linguas que presentan preposicións? Coido que non.

       Na Europa, o inglés non é só a lingua oficial da República de Irlanda (co irlandés), do Reino Unido e mailas colonias ou os territorios periféricos na Europa desta vella potencia colonizadora. Tamén é lingua oficial da illa de Malta, xunto co maltés.

       Como falante fluído que sou do esperanto, detecto algúns erros sobre o esperanto no teu libro. Bastantes deles débense ás letras con acento gráfico do esperanto (unha das maiores equivocacións desta lingua planificada auxiliar), moi difíciles de reproducir cos medios estándares. Normalmente, cando ún quere reproducir estas letras de xeito preciso e non se conta coa seguridade de facelo de xeito comprensible polo lector, a solución é usá-la letra "x" coma comodín; así, as seis letras conflitivas escríbense coma "cx, gx, hx, jx, sx, ux". Nota que, mesmo se o meu programa de correo electrónico pode xerá-las seis letras (en maíuscula i en minúscula) con acento gráfico, abonda con que o meu sistema de envío, o teu sistema de recepción ou o teu programa de correo electrónico fallen para que tales letras non aparezan. Por iso usarei o xe, sempre trasmisible sen problema.

       Así, o poema "LUMO" da páxina 74 do teu libro queda correctamente coma:

       "Cxu aliajn formojn

       havos la viv'?

       Cxu gradojn, esencojn,

       havos la viv'?

       Kiajn superigxojn

       de l'anim'

       oni atingos

       en aliaj mondoj?"

       O poema é así perfeitamente lexible e pronunciable polo esperantófono medio. A letra maiúscula con acento gráfico "Cx" desapareceu da impresión no teu libro, boa mostra da dificultade de imprimila e do monumental erro mantido deica hoxe polos fanáticos esperantistas (erro que sinalas á fin da páxina 71 do teu libro)

       Na páxina 141, en vez de "naû" é "naux"; enriba do "u", o acento circunflexo gráfico do esperanto queda invertido e arredondado. Nembargantes, vemos a veces a grafía "naû" pola súa maior facilidade de obtención coas tipografías estándares.

       Na páxina 71: en vez de "legas" é "legoj"; en vez de "relegas" é "relegoj"; en vez de "iras" é "iroj"; en vez de "reiras" é "reiroj"; en vez de "lernas" é "lerni".

       Na páxina 74, en vez de "ver" é "ver'", é dicir, cun apóstrofo ó final desa verba.

       Sería recomendable indicar en sucesivas edicións da túa obra a pronuncia das letras do esperanto.

       En xeral, hai xa bastantes tendencias e usuarios que desmenten a túa afirmación de que hoxe nas linguas planificadas auxiliares "a tendencia segue a ser que Occidente se mire o embigo". Unha das mellores probas disto é o xurdimento dunha nova lingua planificada auxiliar de base asiática, o ulango (tamén chamado mondlango). Os falantes do ulango ou mondlango eran ó principio chineses na súa gran maioría, con algúns vietnamitas. Logo, claro apareceron europeos, americanos, etcétera, mais aínda hoxe o peso dos falantes chineses é fortísimo. E, nembargantes, o vocabulario é predominantemente occidental. É certo que o ulango incorpora sinismos e asianismos, mais aínda incorpora máis anglicismos ca léxico chinés ou asiático. Lóxicamente, ante esta lingua ideada por chineses, tal escolla de vocabulario non se debe a eurocentrismo, senón simplemente a practicidade. Eu, un galego, comunícome cos chineses en ulango e non hai "imperialismo cultural" nin pola miña banda nin pola deles. I este invento chinés, independentemente da súa orixe, eme útil para comunicarme con franceses, turcos, ugandeses, etcétera.

       Un erro menor, mais que cómpre salientar por precisión e polo pregoado "respecto a todas as culturas do mundo" xa presente na portada do teu libro, é a confusión na que incorres entre "números árabes" e "números europeos occidentais". Os números dos que falas non son números árabes, son números europeos occidentais. Dicir que os números europeos occidentais derivan dos números indios non pasaría de curiosidade erudita se non fose porque os números árabes, que derivan tamén dos números indios e que por evolución gráfica deron lugar posteriormente ós números europeos occidentais, aínda se usan en varios países árabes e islámicos. Por exemplo, no Irán é frecuente que as casas ou os números de teléfono teñan doble numeración: números árabes (propiamente ditos) e números europeos occidentais. Ambos tipos de números son parecidos, si, dada a súa comùn orixe, mais tan diferentes mutuamente que en xeral un número de teléfono escrito en números árabes é ilexible a un típico galego que só coñece os números europeos occidentais (e como moito a arcaica numeración romana con letras latinas). E non pode chamar a ese número de teléfono. Naturalmente, as linguas planificadas auxiliares usan sempre os números europeos occidentais, pois son os máis espallados e internacionais, mesmo na India (que continúa usando tamén os seus números orixinais, con numerosas variantes) e nos países árabes ou islámicos. Usando un texto escrito nunha lingua planificada auxiliar seria, sempre será posible le-lo número de teléfono citado nela e, xa que logo, chamar por teléfono a ese número.

       Deixo xa de falar de erros ou omisións de tipo técnico e vou agora a algunhas consideracións de fondo.

       Coa típica sinceridade dunha profesora e lingüísta que expón os dados sen fermosealos ou deformalos, dis na páxina 133 da túa obra, que "No sistema educativo do Estado español, os nenos/-as dos colexios públicos comezan a estudar inglés aos 3 anos e continúan ata os 18. Despois desta exposición exhaustiva (por non dicir abusiva) á lingua inglesa, o 90% deles séntense fracasados: falan pouco e mal, nunca len, apenas poden entender unha conversa.". Xa, e unicamente nos coitados colexios que aínda ofrecen alternativamente o francés como lingua estranxeira de ensino as cousas son algo diferentes.

       O bilingüísmo é imposible, e a túa sinceridade rexistral desmonta a túa propia ideoloxía bilingüísta.

       Pasemos da teoría á práctica. O teu traballo como profesora dache unhas posibilidades sociais i económicas de viaxar, participar en congresos, publicar en revistas ou editoriais de moitos países, etcétera. E, naturalmente, coma lingüísta e coma habitante dun territorio onde coexisten dúas linguas próximas pero diferentes, tes moitas máis capacidades biolóxicas (xenéticas), sociais, económicas, culturais, etcétera, de expresarte en varias linguas.

       Orabén, ¿acaso na Asociación Fonética Internacional podes aspirar a facer unha ponencia, unha intervención, etcétera, en galego ou en castelán? Non polo xeral; alí todos falan en inglés e non son ben recebidos os que, coma min, rexeitan usá-lo inglés coma lingua obrigada de intercambio científico internacional. Mesmo o francés, que é a lingua orixinal da Asociación Fonética Internacional, non se usa nin se admite hoxe aí. A Asociación Fonética Internacional é un exclusivo e mediocre clube para fonéticos anglófonos. I estamos falando da lingüística, unha das ciencias onde é menos pesado o xugo do inglés científico atafegante.

       Non é moi difícil entendelo: un bilingüísmo real en francés e inglés, por exemplo, sería francamente inasumible. Moita xente aí non sabe francés nin pensa deprendelo nunca. Doutra banda, habería que duplicá-los documentos, as mensaxes, etcétera, que hoxe por hoxe só se fan, naturalmente, en inglés.

       As consecuencias científicas, claro, son serias. Para empezar, é imposible que os fonetistas independentes e críticos coa mediocridade do mal chamado Alfabeto Fonético Internacional participen nesa asociación.

       É ben coñecida a mediocridade do Alfabeto Fonético Internacional: a súa imprecisión, o seu ilexible tratamento das consoantes africadas (moito pior ca no alfabeto devanagari ou no alfabeto cirílico, por exemplo), a súa escasa claridade visual e, sobre todo, a imposibilidade de usalo cos medios estándares de trasmisión de dados. Fronte a isto, varios lingüístas e fonetistas independentes xa tiveron a acertada idea de crear un alfabeto fonético realmente preciso (para representación sen dúbidas da pronuncia real), flexible (para incorporar novos fonemas, alófonos, rasgos suprasegmentais, etcétera, en caso necesario) e utilizable en tódalas situacións, sen signos gráficos difícilmente reproducibles coma as letras especiais do esperanto. Mais como é frecuente que estes fonetistas disidentes só falen linguas eslavas ou neolatinas, quedan excluídos da mal chamada Asociacion Fonética Internacional, que realmente debería chamarse Asociación de Fonetistas Anglófonos.

       Por certo, o traballo feito por estes fonetistas disidentes é real, ben real. Notemos por caso que tiveron en conta que as condicións de traballo para a trascrición fonética case nunca son ideais; por exemplo, a Asociación Fonética Internacional ten varios sucedáneos do seu alfabeto fonético para ser usados cando non se poden escribí-los raros signos gráficos que gasta esta asociación. Mais estes sucedáneos (que facilitan a tarefa de trascrición, certo que si) discriminan foneticamente entre maiúsculas e minúsculas. Moitos sistemas de trasmisión escrita fan cambios automáticos entre maiúsculas e minúsculas, mesmo contra a vontade do usuario, o cal pode arruinar facilmente un traballo transcritivo de anos de duración. En cambio, os fonetistas disidentes, sempre realistas, sempre prácticos, teñen en conta isto, e o seu sistema de trascrición fonética (chamado Alfabeto Fonético Xeral) non distingue foneticamente entre maiúsculas e minúsculas. É un sistema alfanumérico lineal de esquerda a dereita, que só utiliza as vinteseis letras básicas do alfabeto latino (indistintamente maiúsculas ou minúsculas), as dez cifras dos números europeos occidentais e os signos de puntuación máis comúns (pero nada de signos problemáticos coma "¿" ou "ñ"). O Alfabeto Fonético Xeral permite doadamente a pronuncia en voz alta de calquera texto con programas informáticos de vocalización automática, e ten a posibilidade de ser aplicado en trascrición grosa (fonética) ou fina (fonolóxica). Tamén eu traballei neste proxecto, que, naturalmente, é de código aberto coma o é na física a táboa periódica dos elementos ideada orixinariamente polo químico ruso Mendeléief. Unha aplicación común e frecuente deste alfabeto é sinalá-la correcta pronuncia de nomes propios estranxeiros nos xornais, nas revistas, nas enciclopedias ou nos libros, evitando así un frecuente erro de pronuncia en galego coma "Freud", erro que esquece que en alemán o nome deste famoso sicanalista austríaco corresponde á ortografía hipotética "Froid" (é dicir: se adoptamo-la ortografía galega para a pronuncia real do nome, sería "Froid" e non "Freud").

       Orabén, os lingüístas que traballan neste sistema teñen todo o dereito do mundo a non saber inglés nin aprendelo xamais. Anque a miña declarada anglofobia déache noxo, teño boas razóns para ela, comezando porque non quero ve-lo galego sustituído internacionalmente polo inglés, sustitución aínda máis daniña cá do galego polo castelán.

       Daí, por exemplo, que adoito usá-lo galego en listas de lingüística onde todos ou case todos falan inglés (ás veces, castelán ou francés, moi raramente portugués europeo ou brasileiro). E se hai protestas, dígolles que se eles non teñen por que entendé-lo meu galego, tampouco eu teño por que entendé-lo seu inglés.

       A longo prazo, sou franco en que prefero que só se fale unha única lingua no mundo, sen prohibí-lo uso das outras linguas mais con absoluto predominio dunha soa e fácil lingua común. Neste sentido, nada teño de multiculturalista lingüístico, i entre outras razóns aporto unha ben coñecida na lingüística experimental: as linguas humanas non teñen diferencias radicais, son basicamente dialectos mutuamente inintelixibles (pola escolla do vocabulario) da mesma lingua. Para a comunicacion, pois, é preferible unha soa lingua, con conservación experimental e de campo doutras linguas por razóns utilitarias, heurísticas e preventivas (acceso a tesouros literarios ou coñecementos botánicos, por  exemplo), mais de xeito secundario.

       Nonoustante, a curto e medio prazo non temos unha paz de linguas, senón unha guerra de linguas, que diria o Llanluí Calvé (Jean-Louis Calvet). E nesta guerra calar é aceptá-lo predominio do inglés sobre o galego e demais formas do luso. Eu, que non acepto tal predominio, berro: ¡galego en vez de castelán en Compostela, en Miami ou en Pequín!, e sobre todo ¡galego en vez de inglés en Compostela, en Miami ou en Pequín! E, naturalmente, co portugués, o brasileiro, etcétera, cóbado con cóbado internacionalmente canda o galego.

       Por todo isto, e sen esquecer nin agochá-las nosas discrepancias, pido a túa axuda nos meus proxectos de inserción académica i económica no mundo universitario, de publicacion orixinal en galego sobre temas non galegos, de uso realista i eficaz das linguas planificasdas auxilares, etcétera.

       Dado que vai copia desta longa mensaxe a varias listas de lingüística e a outros destinatarios, incorporo aquí a ficha técnica do teu libro.

       Titulo do libro: Outro idioma é posible

       Subtítulo do libro: Na procura dunha lingua para a humanidade

       Autora: Teresa Moure

       Idioma do libro: galego (que é o idioma orixinal do libro e non unha tradución)

       Tema: lingüística das linguas planificadas auxiliares i ecoloxía lingüística

       Editorial: Galaxia, cidade de Vigo, Galicia da España

       Ano de publicación: dous mil cinco

       Número de rexistro bibliográfico internacional ou "International Standard Book Number" (ISBN): 84-8288-804-8

       Prezo aproximado: dezaoito euros

       Doutra banda, podo axudarte nas túas investigacións sobre as linguas planificadas auxiliares. Neste sentido vou dá-lo enderezo de dúas listas internéticas de libre acceso.

       A primeira lista, chamada Galego Internacional, ocúpase de empurrá-los usos non enxebres, non simbolicamente marcados, non nacionalistas, non locais e non autoidentificativos senón basicamente utilitarios do galego, fundamentalmente cara ó seu uso fora da Galicia en competencia coas grandes linguas territoriais de uso internacional, coma o inglés, o francés, o castelán, o chinés ou o árabe. I en cooperación coas outras variedades da lingua lusa, coma o portugués e o brasileiro (portugués do Brasil). Enderezo: http://es.groups.yahoo.com/group/galegointernacional/

       A segunda lista, chamada Auxilinguas, (abreviatura de "auxiliares linguas) é unha lista internacional de lingüística, mais co galego coma idioma principal, que se ocupa da investigación e o uso das linguas auxiliares planificadas. Non é unha lista apoloxética senón de carácter científico, técnico e crítico que, iso si, ten como alicerce (criticable na mesma lista) que as linguas planificadas auxiliares son unha boa solución en moitos casos ós problemas de comunicación interétnica. Nela conséllase publicá-las mensaxes en galego ou nalgunha lingua auxiliar planificada. Enderezo: http://es.groups.yahoo.com/group/auxilinguas/

       Cordialmente, do Alexandre Xavier Casanova Domingo, correo electrónico pracrito@... (pracrito arroba yahoo punto es). Na Rede, a vintenove de agosto do ano dous mil cinco.