Bonjour Alexandre,

Je suis heureux de pouvoir de lire de nouveau

et également de constater que je comprends tout

ce que tu écris, mais nos langues sont finalement

si proches que ce n'est pas un si grand exploit

de ma part!

S'il te plait, écris plus souvent dans Linguamundi

Yahoo Grupo que tu as créé.

Amicalement,

Jacques

* * * * * * *


--- En linguamundi@yahoogroups.com, Alexandre Xavier Casanova
Domingo <pracrito@y...> escribió:
> Saúdos, Teresa Moure Pereiro.
> Supoño que non me coñecerás de nada, así que farei unha
breve presentación. Albisco que resultará algo rara, mais os feitos
son así.
> Sou lingüísta, tradutor e filósofo. Academicamente falando,
sou licenciado en Filosofía e Ciencias da Educación, con inicio de
doutoramento nas universidades de Santiago de Compostela e Pontifica
Comillas, doutoramento vetado en xeral en tódalas universidades
españolas polo tema e a tendencia da miña tese, inequivocamente
titulada Contra a democracia. Nefeuto, sou racionalmente
antidemócrata.
> Dentro da filosofía, sou especialista en filosofía
oriental. Tamén traballo intensamente en ética, metafísica,
filosofía do dereito, filosofía política e filosofía da linguaxe.
> Falo moitas linguas, entre elas, loxicamente, varias do
Estremo Oriente: chinés, sánscrito, xaponés, hindí, tibetano, pali,
etcétera.
> Dado que, como lingüísta, sou especialista en lingüística
planificada auxiliar, falo tamén moitas linguas planificadas
auxiliares, dende o volapuque (Volapük) deica o ulango ou mondlango
("ulango" e "mondlango" son sinónimos da mesma lingua planificada
auxiliar).
> Como observarás, non me ato pouco nin moito no meu galego
ás famosas normas da Real Academia Galega nin ás dos lusistas
(mellor dito, portuguesistas) e, certamente, reivindico
antiacademicamente o meu dereito, e o dereito de todo falante de
galego, a falá-lo galego (i escribilo) como lle pete.
> Non me deterei moito neste punto, mais, coma lingüísta que
es, e como lingüístas que somos ambolosdous, comprenderás que para
min carece de xustificación política e de validez científica unha
axencia política sen control democrático, non elixida por sufraxio
universal senón por cooptación, negadora do dereito dos falantes á
disidencia e á innovación, e que propugna evidentes barbaridades
coma eliminá-lo uso culto dunha verba totalmente patrimonial e común
do galego que é "mai" (sempre sustituída por "nai" na súa
normativa), ou coma negar que o galego fálase no norte de Portugal,
etcétera. Declárome obxetor de conciencia e insumiso fronte ás
pretensións duns e doutros por imporme o galego que debo falar.
Claro, os académicos dirán obxector de conciencia e insubmiso, mais
non teño por que pronunciar letras que nunca se pronunciaron. Na
ideoloxía do "galego non deturpado", que adoitan gastar tanto os
portuguesistas coma os arredistas lingüísticos, sempre se agocha a
pretensión nada li beral nin democrática de encadrar militarmente ós
falantes para obter poder político, mediático i económico. Estes
bárbaros con toga e barrete académico (ou xudicial) procesarían ó
Mendiño, á Rosalía de Castro ou ó Castelao por non escribir coas
súas normas. O mesmísimo Himno Galego Oficial do Eduardo Pondal
sería ilegal e delituoso segundo eles. En fin, dado que sou dos que
máis bradan contra a sumisión á barbarie da tribo, especialmente se
é unha tribo autonomeada sabia e xusta (letrada en tódolos
sentidos), aproveito a ocasión para sinalar unha vez máis que a
sociedade e ous seus xefes de manada non perden oportunidade polo
xeral para sumeter ó individuo e quitarlle a súa independencia. Os
academicistas do galego adoitan ir de progresistas ante os
reaccionarios academicistas do castelán, mais na realidade son
carceleiros da lingua eles tamén. Eu non vos sou ovella deste
rabaño. A liberdade, tamén en materia lingüística, non é algo doado,
senón algo que custa conseguir fronte ós seus numerosos
secuestradores, por moi nacionalistas progresistas que se alcumen.
Ante a sociedade, todo lobo ceibe do bosque que se amanse convértese
en can de palleiro.
> Imos xa entrando no fondo da cuestión: por enriba das
míseras disputas morfolóxicas ou ortográficas entre lusistas,
arredistas, portuguesistas ás claras, brasileiristas, fonetistas
ortográficos, academicistas oficiais e as mil e unha tendencias que
teiman dicirmos como debemos falar i escribí-lo galego, o problema
real do galego non é outro cá súa progresiva sustitución diglótica
polo castelán.
> O teu libro é unha das excepcións que confirman a regra.
> Eu levo teimando por publicar metafísica en galego hai anos
(en concreto un libro titulado No corazón da verdade), e as
editoriais, tanto públicas coma privadas, sempre responden que non
hai cartos, que cómpre publicar eses temas en castelán, etcétera.
Como se non existisen orzamentos públicos e unhas obrigas legais dos
poderes públicos sobre isto, entre outros factores que desmontan o
mito da carencia de cartos. Hai poesía en galego, novelas en galego,
literatura política en galego, traballos a cachón sobre o Camiño de
Santiago (ou sobre filoloxía galegoportuguesa), etcétera. Para iso
hai cartos. Aparentemente, non os hai para publicar investigacións
xenéticas, aplicacións de plásticos en invernadoiros, dereito
internacional, matemáticas para descrición cosmolóxica ou metafísica
da liberación. A realidade é que mesmo (ou fundamentalmente) os
sectores nacionalistas galegos aceptan tacitamente a división de
funcións entre o galego (para temas locais), o castelán (para temas
españois ou hispanoamericanos) e o inglés (para todo o resto dos
casos).
> Eu sou dos que din: ¡galego para todo, en aberta
competencia internacional e funcional co castelán e co inglés! Isto,
por algo que dada a túa orientación bilingüísta hache de sentar
bastante mal, en principio: o bilingüísmo non existe, os pobos
xamais son bilingües e unicamente son bilingües os escasos
individuos con fortes motivacións (e capacidade xenética) para selo.
Non falo aquí do bilingüísmo parcial ou supletorio, senón do
bilingüísmo pleno (completa competencia funcional equivalente en
dúas falas basicamente inintelixibles entre si).
> Toda comunidade territorial estable ten unha soa lingua de
instalación, pola lei do mínimo esforzo. E, se hai dúas variedades
lingüísticas claramente inintelixibles entre si nesa comunidade
territorial, ou ben a comunidade privilexiará unha delas ou ben
formará unha lingua mixta de síntese. Nunca usará de modo
indiscriminado as dúas. Éste é un dos mellores exemplos que
diferencian ó lingüísta (investigador experimental científico da
lingua, que nunca propón teses claramente refutadas polos feitos) do
filólogo (como especulador ou sermoneador da lingua, que pretende
ditar a priori o que son as linguas e as formas "correctas" de
falalas).
> En ciencia i en filosofía nunca pretendo ser simpático nin
transixir; a verdade en materia fundamental non admite amiguismos
nin deformacións.
> Por certo que sou creador, animador e participante en
numerosas listas internéticas de filosofía, lingüística, dereitos
humanos e reflexión cultural xeral, nas que decotío trato estes
temas.
> O teu libro, pois, trata en galego un tema non galego, e
interésame de entrada por tal uso non enxebre nin localista do
idioma galego, un uso que gabo e apoio. Amais, o seu desenrolo e as
súas propostas teñen tamén gran valor, e paso agora a facer uns
comentarios xerais sobre o contido do teu libro.
>
> Unha vez máis, o punto de partida sería unha discrepancia
fundamental. Malia que digas ó final do teu libro que non se pode
invocá-lo dereito lingüístico a non aprender idiomas, o certo é
precisamente o contrario: existe o dereito fundamental a non
aprender idiomas, e as linguas auxiliares planificadas só teñen
sentido práctico como contribucións (importantísimas contribucións)
a exercitarmos este dereito.
> O dereito a non aprender idiomas ten a súa base lóxica na
limitación do tempo disponible e da capacidade do individuo para
deprendelos.
> Vexamos un caso non moi frecuente, non moi representativo,
mais si moi facilmente comprensible: un futbolista internacional de
elite. Na curta vida profesional deste home (vintecinco anos coma
moito) posiblemente traballe en media ducia de países ou máis,
posiblemente en moitos deles non pare máis de dous ou tres anos. Ese
home, no seu ben pagado e moi competitivo traballo, non está para
falar ben nin lle pagan para iso. Está para xogar ben, e se non xoga
ben perderá rapidamente o seu posto (hai moita competencia). Se
tivese que aprender a fondo os idiomas dos sucesivos países nos que
é contratado, degoxaría a súa dedicación coma futbolista, e por
tanto degoxarían tamén os seus ingresos. O que fai, loxicamente, é
deprendé-lo mínimo para a comunicación cos seus compañeiros de
equipo, co entrenador e cos siareiros. Logo, se xa vai pasar moitos
anos no mesmo país (ou despois da súa carreira profesional),
posiblemente deprenda algún idioma máis.
> Agora outro exemplo seguramente máis realista para
ambolosdous. Traballo no eido dos dereitos humanos, e aí resulta
fundamental expoñer estratexias e tácticas para derrocá-la ditadura
dos avogados, xuíces, fiscais, notarios, etcétera, que son os
principais violadores dos dereitos humanos no mundo. Non nos
interesan aí os sufixos, a declinación nominal, a ortografía e
demais historias académicas. Interésanos que todo xuíz abusivo saiba
que se enfronta periodicamente á elección (mellor dito, no seu caso,
á non elección) por sufraxio universal cara a un electorado
totalmente farto dos seus crimes e do corporativismo dos seus
compañeiros os outros xuíces. Temos, neste duro traballo, o dereito
a non aprender idiomas. Se me falas inxenuamente de que en cada
lugar cómpre deprendé-lo idioma local, responderei que hoxe hai
moitas situacións permanentes onde coexisten moitos idiomas locais.
Un caso típico é un foro internético serio para avanzar cara á
elección democrática por sufraxio universal dos xuíces e dos
fiscais. Nese foro fálanse i escríbense moitos idiomas, en principio
tantos coma sexan as linguas faladas polos seus membros. I é un foro
duradeiro, de camiño longo. Entón, o práctico e realista dereito a
non deprender ducias de idiomas nese foro implica unha redución,
unha estandarización e unha simplificación das isoglosas alí usadas;
é dicir, a creación dunha lingua planificada auxiliar realista. E
unha lingua planificada auxiliar realista é sempre un compendio
simplificado e regularizado das linguas territorais con máis peso
internacional. Sen inacabables discusións de señoritos que falan en
inglés dunhas linguas planificadas que xamais van usar (a lista
internética Auxlang é un bon exemplo deste señoritismo) o uso
práctico e proveitoso desas linguas enos ben coñecido ós militantes
en asociacións de dereitos humáns.
> Falando máis tecnicamente, o feito é que, pesia ós que
pouco saben da auxilingüística, esta rama da lingüística ten abofé
uns resultados firmes e operativos avalados por un traballo de máis
de cento vinte anos.
> Vexamos por exemplo o tópico do "occidentalismo excesivo",
un tópico que tamén adoptas no teu libro.
> Unha lingua planificada auxiliar realista ten que ser
sempre flexible e aberta ás modificacións feitas polos seus
usuarios, sen o absurdo inmovilismo esperantista por exemplo. Mais
necesita un amplo vocabulario, e facelo con raíces a priori quedou
descartado experimentalmente hai moito, porque os falantes non o
desexaban. As raíces semánticas básicas teñen que sacarse de linguas
realmente faladas, e vai ser absurdo sacalas de linguas locais con
escaso ou nulo uso internacional. Por exemplo, tomá-lo vocabulario
masivamente do gaélico sería francamente inútil en xeral fora da
Irlanda e da Escocia. Resulta máis prudente primá-lo vocabulario do
chinés, e aínda máis o do inglés e o das linguas románicas, porque a
máis falantes e a máis uso internacional, máis aforro esperable de
carga memorística para o falante medio dunha lingua planificada
auxiliar. As únicas linguas planificadas auxiliares con uso real,
con uso hoxendía máis aló de cerimonias autoidentificativas, son as
linguas con vocabulario predominantemente occidental e recoñecible.
E non por casualidade, senón porque é o vocabulario de máis fácil
acceso para a maioría, igual que o alfabeto latino básico (sen
signos diacríticos) e non, por exemplo, o alfabeto xeorxiano, é a
escrita preferida e preferible para unha lingua auxiliar practicable.
> O avantaxe que temo-los lingüístas é que sabemos que a
comunicación no é un acto "perfeito", senón simplemente un acto
suficiente. Abonda con que os falantes dunha lingua planificada
auxiliar que a usen en serio (e non por pasá-lo rato coma fan en
xeral os falantes do volapuque actual) enténdanse moi facilmente en
xeral e teñan dereito a corrixir os defeitos que aparezan na lingua
sen presións académicas, para que a tal lingua funcione. Se os
falantes queren introducir no futuro moito vocabulario africano
sursahariano, ou moito vocabulario andino, malaioindonesio,
etcétera, xa o farán.
> Claro, non falo só dende a perspectiva dun estudioso
teórico das linguas planificadas auxiliares, non falo só (que tamén,
si) dende a perspectiva dun lingüísta experimentador e deseñador de
linguas planificadas auxiliares, senón, e fundamentalmente, dende a
perspectiva dun falante frecuente desas linguas e que lles saca
moito proveito.
> Nada disto é posible cando as linguas planificadas
auxiliares tómanse coma un fin en si mesmas, e non coma o mero medio
comunicativo que deben ser. Mais a tendencia humana ó tribalismo é
innata, sempre cómpre tela en conta para evitala no posible. O máis
eficaz adoita se-la creación de ámbitos onde se especifica
formalmente que as linguas planificadas auxiliares usaranse neses
ámbitos exclusivamente para propósitos comunicativos, co cal os que
se ensarillan arredor do correcto uso do acusativo e máis das
maiúsculas deixan de da-la murga en xeral; o europanto (lingua
paneuropea de contacto elevada a lingua literaria polo Diego Marani)
é un excelente exemplo, e a xente comunícase en europanto
facilmente, sen preocupacións polo perfeccionismo gramatical e
literario. O éxito do europanto, fronte ó fracaso do esperanto, está
simplemente en que os europantófonos non queren formar unha
identidade tribal, usan o europanto só para comunicarse facilmente,
mentres que os esperantistas formaron hai tempo unha tribo simbólica
arredor da súa lingua; por iso, en curiosa imprecisión para unha
lingua precisa coma é o esperanto, o termo "esperantisto"
(esperantista) designa simultaneamente ó falante do esperanto, ó
siareiro da superioridade auxilingüística do esperanto e ó membro do
movemento esperantista, do esperantismo. Pola contra, eu sou un
fluído esperantófono, que mesmo escribín libros nesta lingua, mais
non sou esperantista, non participo no movemento esperantista, non
acepto ligá-lo esperanto a ideais filantrópicos ou de amistade, non
fago artigos de fe dos artigos gramaticais desta lingua, considero
que o ido ou o ulango resultan máis cómodos de usar en xeral có
esperanto, etcétera. E, sen embargo, os mesmos esperantistas que se
alporizan do meu "ateísmo esperantista" insisten en que, posto que
falo esperanto, sou un esperantista. Fanáticos que son. Regueifas
cos idistas, os volapuquistas, os interlinguaístas, os novialistas,
etcétera, téñoas tamén, por suposto. Xa que me manteño firme (e non
estou só) en que as linguas planificadas auxiliares están para
aforrar tempo e diñeiro, non para perdelos absurdamente en
preciosismos gramaticais ou en ideoloxías comunitaristas (tribais).
Como comprenderás, entón, as liortas eternas entre os siareiros das
diferentes linguas planificadas auxiliares non me interesan o máis
mínimo. Nada contribúe todo iso a unha cómoda comunicación
internacional. Comunicación que si se logra, polo xeral, por medio
do europanto; eu adoito usar un dialecto moi regularizado do
europanto, o icuso (ikuso).
> Coido que isto xa quedou aclarado dabondo. Pasemos a outro
punto.
>
> O teu libro contén algúns erros facilmente subsanables.
> O romanche foi elevado por referendo recentemente na Suíza
á categoría de idioma oficial nacional, co cal queda formalmente
equiparado ó italiano suízo e de feito cun orzamento sensiblemente
superior (na realidade, se non se declarou antes idioma oficial
xunto có francés suízo, o italiano suízo e o alemán suízo, foi por
restricións presupostarias, e non por oposición política a tal
declaración). Hoxe a Suíza ten coma linguas oficiais o francés, o
italiano, o alemán e o romanche.
> Na Finlandia, o sueco é tamén lingua oficial; curiosamente,
a letra orixinal do himno finlandés fíxose en sueco.
> A escrita ideográfica chinesa representa tamén en boa parte
a pronunciación, e de feito tódolos sistemas de escrita para linguas
reais, absolutamente todos, están ligados á pronunciación, tanto que
sen unha base oral resulta imposible usalos. Maticemos por isto que
o chinés oficial (mandarín) non é completamente comprensible por
escrito a un falante predominante en chinés cantonés (de feito unha
lingua diferente).
> O hebreo e linguas semíticas próximas a il, coma o arameo,
nunca deixaron de falarse. O hebreo moderno non é unha lingua
xurdida da nada, e, naturalmente, posúe evolución fonética,
morfosintáctica, etcétera, respeito ó hebreo bíblico, igual có grego
moderno respeito á lingua do Homero.
> As reformas naturalizantes e neolatinizantes do volapuque,
malia a súa curta vida, están lonxe de "non ter aportado nada ao
proxecto da procura dunha lingua universal". Pola contra, son
antecedentes directos de linguas planificadas auxiliares en uso
real, coma o esperanto ou a interlingua. Tódalas linguas
planificadas auxiliares con uso real son dabondo parecidas entre si
hoxendía, e precisamente co modelo xeral dos reformistas
naturalizantes e neolatinizantes do volapuque.
> Baixo o nome "interlingua" enténdense dúas linguas
planificadas auxiliares, certamente moi próximas mais diferentes. A
interlingua do Peano, xa pouco usada, chámase tipicamente
hoxe "latino sine flexione", reservando o nome de "interlingua" para
a lingua planificada auxiliar creada polo Sapir e outros lingüístas
a mediados do século XX, no marco da por ti mentada Asociación para
a Lingua Internacional Auxiliar.
> Ambalasdúas variantes da interlingua comparten unha
característica que non é un mero idiotismo dos falantes de linguas
neolatinas ou do inglés: a desexable abolición da declinación
adxetivonominal e da conxugación verbal.
> Isto non é un capricho e hai unha boa razón para facelo. É
unha razón experimental e ben apoiada na lingüística diacrónica: as
formas flexivas con palabras longas e prefixos ou sufixos
inseparables resultan moi iregulares morfoloxicamente i escasamente
distinguibles foneticamente, polo cal a evolución vai sempre ou case
sempre da morfosintaxe sintética á morfosintaxe analítica, non ó
revés. De xeito moi significativo, os pixins (o xe pronúncase coma
en "xamón", da palabra orixinal "pidgins"), os crioulos, os sabires
e as linguas de contacto son sempre linguas de morfosintaxe
analítica e xamais sintética. Isto está ben observado na evolución
das linguas andinas, semíticas, neolatinas, eslavas, bantús,
éuscaras, etcétera. O proceso contrario, o paso dunha lingua con
morfosintaxe analítica posicional (coma no inglés ou no
malayoindonesio) a unha lingua con morfosintaxe sintética,
aglutinante, declinativa, conxugativa, menos posicional e con
importantes irregularidades fonomorfolóxicas (coma no sánscrito ou
no mapuche) raramente se dá. Mesmo, por exemplo, a parcial
reapropiación da declinación en romanés estándar non pode ocultar
que esta reducida declinación (que só opón o caso nominal ó caso
obxetual) é pouco complicada e pouco irregular, nin que existen
falas neolatinas próximas ó romanés estándar que reducen ou anulan
esta declinación restante. Na realidade, o romanés tende á abolición
da declinación, coma tódalas linguas neolatinas; e algunhas delas,
coma o haitiano, aboliron tamén a conxugación verbal.
> A recomendación dunha morfosintaxe analítica posicional
regular está solidamente fundamentada pola investigación na
lingüística planificada auxiliar. Se, como dis na páxina 80 do teu
libro, "Evidentemente, as linguas flexivas non son máis complicadas
cás linguas que presentan preposicións; agás para os falantes que
teñen linguas preposicionais (como Peano) que teñen que habituarse
ao seu uso.", entón o búlgaro continuaría sendo unha lingua flexiva.
En teoría tiña tódalas cartas da baralla para continuar séndoo: é
unha lingua falada no territorio orixinal das linguas eslavas, é a
lingua berce do eslavo eclesiástico (que ten declinación, e máis
complicada cás declinacións das linguas eslavas actuais), con
importante herdanza literaria do búlgaro arcaico e medio aínda con
(xa minguante) declinación, con protestas e presións dos académicos
i eruditos, que, naturalmente, clamaban contra o empobrecemento da
súa lingua, con falantes nativos que coñecían e usaban a
declinación, etcétera. E, sen embargo, o búlgaro moderno aínda ten
menos declinación có rumanés moderno, non sendo raro escoitar ou ler
búlgaro onde a declinación queda reducida ós pronomes e adxetivos
persoais, coma nas típicas linguas neolatinas. ¿Pódese dicir
seriamente, á luz de todo isto, que as linguas flexivas non son máis
complicadas cás linguas que presentan preposicións? Coido que non.
> Na Europa, o inglés non é só a lingua oficial da República
de Irlanda (co irlandés), do Reino Unido e mailas colonias ou os
territorios periféricos na Europa desta vella potencia colonizadora.
Tamén é lingua oficial da illa de Malta, xunto co maltés.
> Como falante fluído que sou do esperanto, detecto algúns
erros sobre o esperanto no teu libro. Bastantes deles débense ás
letras con acento gráfico do esperanto (unha das maiores
equivocacións desta lingua planificada auxiliar), moi difíciles de
reproducir cos medios estándares. Normalmente, cando ún quere
reproducir estas letras de xeito preciso e non se conta coa
seguridade de facelo de xeito comprensible polo lector, a solución é
usá-la letra "x" coma comodín; así, as seis letras conflitivas
escríbense coma "cx, gx, hx, jx, sx, ux". Nota que, mesmo se o meu
programa de correo electrónico pode xerá-las seis letras (en
maíuscula i en minúscula) con acento gráfico, abonda con que o meu
sistema de envío, o teu sistema de recepción ou o teu programa de
correo electrónico fallen para que tales letras non aparezan. Por
iso usarei o xe, sempre trasmisible sen problema.
> Así, o poema "LUMO" da páxina 74 do teu libro queda
correctamente coma:
> "Cxu aliajn formojn
> havos la viv'?
> Cxu gradojn, esencojn,
> havos la viv'?
> Kiajn superigxojn
> de l'anim'
> oni atingos
> en aliaj mondoj?"
> O poema é así perfeitamente lexible e pronunciable polo
esperantófono medio. A letra maiúscula con acento gráfico "Cx"
desapareceu da impresión no teu libro, boa mostra da dificultade de
imprimila e do monumental erro mantido deica hoxe polos fanáticos
esperantistas (erro que sinalas á fin da páxina 71 do teu libro)
> Na páxina 141, en vez de "naû" é "naux"; enriba do "u", o
acento circunflexo gráfico do esperanto queda invertido e
arredondado. Nembargantes, vemos a veces a grafía "naû" pola súa
maior facilidade de obtención coas tipografías estándares.
> Na páxina 71: en vez de "legas" é "legoj"; en vez
de "relegas" é "relegoj"; en vez de "iras" é "iroj"; en vez
de "reiras" é "reiroj"; en vez de "lernas" é "lerni".
> Na páxina 74, en vez de "ver" é "ver'", é dicir, cun
apóstrofo ó final desa verba.
> Sería recomendable indicar en sucesivas edicións da túa
obra a pronuncia das letras do esperanto.
> En xeral, hai xa bastantes tendencias e usuarios que
desmenten a túa afirmación de que hoxe nas linguas planificadas
auxiliares "a tendencia segue a ser que Occidente se mire o embigo".
Unha das mellores probas disto é o xurdimento dunha nova lingua
planificada auxiliar de base asiática, o ulango (tamén chamado
mondlango). Os falantes do ulango ou mondlango eran ó principio
chineses na súa gran maioría, con algúns vietnamitas. Logo, claro
apareceron europeos, americanos, etcétera, mais aínda hoxe o peso
dos falantes chineses é fortísimo. E, nembargantes, o vocabulario é
predominantemente occidental. É certo que o ulango incorpora
sinismos e asianismos, mais aínda incorpora máis anglicismos ca
léxico chinés ou asiático. Lóxicamente, ante esta lingua ideada por
chineses, tal escolla de vocabulario non se debe a eurocentrismo,
senón simplemente a practicidade. Eu, un galego, comunícome cos
chineses en ulango e non hai "imperialismo cultural" nin pola miña
banda nin pola deles. I este invento chinés, independentemente da
súa orixe, eme útil para comunicarme con franceses, turcos,
ugandeses, etcétera.
> Un erro menor, mais que cómpre salientar por precisión e
polo pregoado "respecto a todas as culturas do mundo" xa presente na
portada do teu libro, é a confusión na que incorres entre "números
árabes" e "números europeos occidentais". Os números dos que falas
non son números árabes, son números europeos occidentais. Dicir que
os números europeos occidentais derivan dos números indios non
pasaría de curiosidade erudita se non fose porque os números árabes,
que derivan tamén dos números indios e que por evolución gráfica
deron lugar posteriormente ós números europeos occidentais, aínda se
usan en varios países árabes e islámicos. Por exemplo, no Irán é
frecuente que as casas ou os números de teléfono teñan doble
numeración: números árabes (propiamente ditos) e números europeos
occidentais. Ambos tipos de números son parecidos, si, dada a súa
comùn orixe, mais tan diferentes mutuamente que en xeral un número
de teléfono escrito en números árabes é ilexible a un típico galego
que só coñece os números europeos occidentais (e como moito a
arcaica numeración romana con letras latinas). E non pode chamar a
ese número de teléfono. Naturalmente, as linguas planificadas
auxiliares usan sempre os números europeos occidentais, pois son os
máis espallados e internacionais, mesmo na India (que continúa
usando tamén os seus números orixinais, con numerosas variantes) e
nos países árabes ou islámicos. Usando un texto escrito nunha lingua
planificada auxiliar seria, sempre será posible le-lo número de
teléfono citado nela e, xa que logo, chamar por teléfono a ese
número.
>
> Deixo xa de falar de erros ou omisións de tipo técnico e
vou agora a algunhas consideracións de fondo.
>
> Coa típica sinceridade dunha profesora e lingüísta que
expón os dados sen fermosealos ou deformalos, dis na páxina 133 da
túa obra, que "No sistema educativo do Estado español, os nenos/-as
dos colexios públicos comezan a estudar inglés aos 3 anos e
continúan ata os 18. Despois desta exposición exhaustiva (por non
dicir abusiva) á lingua inglesa, o 90% deles séntense fracasados:
falan pouco e mal, nunca len, apenas poden entender unha conversa.".
Xa, e unicamente nos coitados colexios que aínda ofrecen
alternativamente o francés como lingua estranxeira de ensino as
cousas son algo diferentes.
> O bilingüísmo é imposible, e a túa sinceridade rexistral
desmonta a túa propia ideoloxía bilingüísta.
> Pasemos da teoría á práctica. O teu traballo como profesora
dache unhas posibilidades sociais i económicas de viaxar, participar
en congresos, publicar en revistas ou editoriais de moitos países,
etcétera. E, naturalmente, coma lingüísta e coma habitante dun
territorio onde coexisten dúas linguas próximas pero diferentes, tes
moitas máis capacidades biolóxicas (xenéticas), sociais, económicas,
culturais, etcétera, de expresarte en varias linguas.
> Orabén, ¿acaso na Asociación Fonética Internacional podes
aspirar a facer unha ponencia, unha intervención, etcétera, en
galego ou en castelán? Non polo xeral; alí todos falan en inglés e
non son ben recebidos os que, coma min, rexeitan usá-lo inglés coma
lingua obrigada de intercambio científico internacional. Mesmo o
francés, que é a lingua orixinal da Asociación Fonética
Internacional, non se usa nin se admite hoxe aí. A Asociación
Fonética Internacional é un exclusivo e mediocre clube para
fonéticos anglófonos. I estamos falando da lingüística, unha das
ciencias onde é menos pesado o xugo do inglés científico atafegante.
> Non é moi difícil entendelo: un bilingüísmo real en francés
e inglés, por exemplo, sería francamente inasumible. Moita xente aí
non sabe francés nin pensa deprendelo nunca. Doutra banda, habería
que duplicá-los documentos, as mensaxes, etcétera, que hoxe por hoxe
só se fan, naturalmente, en inglés.
> As consecuencias científicas, claro, son serias. Para
empezar, é imposible que os fonetistas independentes e críticos coa
mediocridade do mal chamado Alfabeto Fonético Internacional
participen nesa asociación.
> É ben coñecida a mediocridade do Alfabeto Fonético
Internacional: a súa imprecisión, o seu ilexible tratamento das
consoantes africadas (moito pior ca no alfabeto devanagari ou no
alfabeto cirílico, por exemplo), a súa escasa claridade visual e,
sobre todo, a imposibilidade de usalo cos medios estándares de
trasmisión de dados. Fronte a isto, varios lingüístas e fonetistas
independentes xa tiveron a acertada idea de crear un alfabeto
fonético realmente preciso (para representación sen dúbidas da
pronuncia real), flexible (para incorporar novos fonemas, alófonos,
rasgos suprasegmentais, etcétera, en caso necesario) e utilizable en
tódalas situacións, sen signos gráficos difícilmente reproducibles
coma as letras especiais do esperanto. Mais como é frecuente que
estes fonetistas disidentes só falen linguas eslavas ou neolatinas,
quedan excluídos da mal chamada Asociacion Fonética Internacional,
que realmente debería chamarse Asociación de Fonetistas Anglófonos.
> Por certo, o traballo feito por estes fonetistas disidentes
é real, ben real. Notemos por caso que tiveron en conta que as
condicións de traballo para a trascrición fonética case nunca son
ideais; por exemplo, a Asociación Fonética Internacional ten varios
sucedáneos do seu alfabeto fonético para ser usados cando non se
poden escribí-los raros signos gráficos que gasta esta asociación.
Mais estes sucedáneos (que facilitan a tarefa de trascrición, certo
que si) discriminan foneticamente entre maiúsculas e minúsculas.
Moitos sistemas de trasmisión escrita fan cambios automáticos entre
maiúsculas e minúsculas, mesmo contra a vontade do usuario, o cal
pode arruinar facilmente un traballo transcritivo de anos de
duración. En cambio, os fonetistas disidentes, sempre realistas,
sempre prácticos, teñen en conta isto, e o seu sistema de
trascrición fonética (chamado Alfabeto Fonético Xeral) non distingue
foneticamente entre maiúsculas e minúsculas. É un sistema
alfanumérico lineal de esquerda a dereita, que só utiliza as
vinteseis letras básicas do alfabeto latino (indistintamente
maiúsculas ou minúsculas), as dez cifras dos números europeos
occidentais e os signos de puntuación máis comúns (pero nada de
signos problemáticos coma "¿" ou "ñ"). O Alfabeto Fonético Xeral
permite doadamente a pronuncia en voz alta de calquera texto con
programas informáticos de vocalización automática, e ten a
posibilidade de ser aplicado en trascrición grosa (fonética) ou fina
(fonolóxica). Tamén eu traballei neste proxecto, que, naturalmente,
é de código aberto coma o é na física a táboa periódica dos
elementos ideada orixinariamente polo químico ruso Mendeléief. Unha
aplicación común e frecuente deste alfabeto é sinalá-la correcta
pronuncia de nomes propios estranxeiros nos xornais, nas revistas,
nas enciclopedias ou nos libros, evitando así un frecuente erro de
pronuncia en galego coma "Freud", erro que esquece que en alemán o
nome deste famoso sicanalista austríaco corresponde á ortografía
hipotética "Froid" (é dicir: se adoptamo-la ortografía galega para a
pronuncia real do nome, sería "Froid" e non "Freud").
> Orabén, os lingüístas que traballan neste sistema teñen
todo o dereito do mundo a non saber inglés nin aprendelo xamais.
Anque a miña declarada anglofobia déache noxo, teño boas razóns para
ela, comezando porque non quero ve-lo galego sustituído
internacionalmente polo inglés, sustitución aínda máis daniña cá do
galego polo castelán.
> Daí, por exemplo, que adoito usá-lo galego en listas de
lingüística onde todos ou case todos falan inglés (ás veces,
castelán ou francés, moi raramente portugués europeo ou brasileiro).
E se hai protestas, dígolles que se eles non teñen por que entendé-
lo meu galego, tampouco eu teño por que entendé-lo seu inglés.
> A longo prazo, sou franco en que prefero que só se fale
unha única lingua no mundo, sen prohibí-lo uso das outras linguas
mais con absoluto predominio dunha soa e fácil lingua común. Neste
sentido, nada teño de multiculturalista lingüístico, i entre outras
razóns aporto unha ben coñecida na lingüística experimental: as
linguas humanas non teñen diferencias radicais, son basicamente
dialectos mutuamente inintelixibles (pola escolla do vocabulario) da
mesma lingua. Para a comunicacion, pois, é preferible unha soa
lingua, con conservación experimental e de campo doutras linguas por
razóns utilitarias, heurísticas e preventivas (acceso a tesouros
literarios ou coñecementos botánicos, por exemplo), mais de xeito
secundario.
> Nonoustante, a curto e medio prazo non temos unha paz de
linguas, senón unha guerra de linguas, que diria o Llanluí Calvé
(Jean-Louis Calvet). E nesta guerra calar é aceptá-lo predominio do
inglés sobre o galego e demais formas do luso. Eu, que non acepto
tal predominio, berro: ¡galego en vez de castelán en Compostela, en
Miami ou en Pequín!, e sobre todo ¡galego en vez de inglés en
Compostela, en Miami ou en Pequín! E, naturalmente, co portugués, o
brasileiro, etcétera, cóbado con cóbado internacionalmente canda o
galego.
> Por todo isto, e sen esquecer nin agochá-las nosas
discrepancias, pido a túa axuda nos meus proxectos de inserción
académica i económica no mundo universitario, de publicacion
orixinal en galego sobre temas non galegos, de uso realista i eficaz
das linguas planificasdas auxilares, etcétera.
>
> Dado que vai copia desta longa mensaxe a varias listas de
lingüística e a outros destinatarios, incorporo aquí a ficha técnica
do teu libro.
>
> Titulo do libro: Outro idioma é posible
> Subtítulo do libro: Na procura dunha lingua para a
humanidade
> Autora: Teresa Moure
> Idioma do libro: galego (que é o idioma orixinal do libro e
non unha tradución)
> Tema: lingüística das linguas planificadas auxiliares i
ecoloxía lingüística
> Editorial: Galaxia, cidade de Vigo, Galicia da España
> Ano de publicación: dous mil cinco
> Número de rexistro bibliográfico internacional
ou "International Standard Book Number" (ISBN): 84-8288-804-8
> Prezo aproximado: dezaoito euros
>
> Doutra banda, podo axudarte nas túas investigacións sobre
as linguas planificadas auxiliares. Neste sentido vou dá-lo enderezo
de dúas listas internéticas de libre acceso.
> A primeira lista, chamada Galego Internacional, ocúpase de
empurrá-los usos non enxebres, non simbolicamente marcados, non
nacionalistas, non locais e non autoidentificativos senón
basicamente utilitarios do galego, fundamentalmente cara ó seu uso
fora da Galicia en competencia coas grandes linguas territoriais de
uso internacional, coma o inglés, o francés, o castelán, o chinés ou
o árabe. I en cooperación coas outras variedades da lingua lusa,
coma o portugués e o brasileiro (portugués do Brasil). Enderezo:
http://es.groups.yahoo.com/group/galegointernacional/
> A segunda lista, chamada Auxilinguas, (abreviatura
de "auxiliares linguas) é unha lista internacional de lingüística,
mais co galego coma idioma principal, que se ocupa da investigación
e o uso das linguas auxiliares planificadas. Non é unha lista
apoloxética senón de carácter científico, técnico e crítico que, iso
si, ten como alicerce (criticable na mesma lista) que as linguas
planificadas auxiliares son unha boa solución en moitos casos ós
problemas de comunicación interétnica. Nela conséllase publicá-las
mensaxes en galego ou nalgunha lingua auxiliar planificada.
Enderezo: http://es.groups.yahoo.com/group/auxilinguas/
> Cordialmente, do Alexandre Xavier Casanova Domingo, correo
electrónico pracrito@y... (pracrito arroba yahoo punto es). Na Rede,
a vintenove de agosto do ano dous mil cinco.