Ola, Alberto.
Vou dá-las miñas observacións sobre a morfoloxía do calime (kalim), primeiro en galego e logo en interlingua, nunha interlingua con ortografía colateral radicalizada (completamente fonética), cos verbos totalmente regularizados e algunhas outras modificacións e simplificacións; coido que o dialecto de interlingua que usarei che resultará doado.
Salute, Alberto.
Io dara mie observationes re le morfologia de le kalime, prime in galeko e postea in interlingua, un interlingua kon ortografia kolateral radikalisate (konpletamente fonetik), kon le verbos totalamente regularisate ed alikun altere modifikationes e sinplifikationes; io pensa ke le dialekto de interlingua ke io usara vada resultar facile a tu.
Ortografia: il usa le literas "a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u v x"; il non usa le literas "q w y z". Kata litera haba un solo fonema e kata fonema haba un solo litera (ortografia fonetik). Kata litere del grupo "a b d e f g h i k l m n o p r s t u v" haba sue fonema tipik in le linguas europeo, senpre le mesme; le litera "h" nunkua esa mute e le litera "g" sona ante "a o u" komo ante "e i". Le litera "c" sona komo "ch" de le espaniol e le anglese, o komo "ts" fusionante le "t" e le "s". Le litera "j" sona komo in francese, portugese e rumaniano; o komo in anglese. Le litera "x" sona komo in galeko ed in maltese, o komo "sh" in anglese, o komo "ch" in francese. Le acento vada senpre en le penultime vokal de kata parola, si le parola haba varie vokales. Le majuskulas non esa obligatori. Non eksista literas duple komo "ee, pp, ss"; on eskriba senpre "e, p, s", kon literas sinple. Le literas "u i" pota esar semivokales o vokales plen sekundo le usator, sin kanbio de signifikato; le separationes silabik "se-pa-ra-ti-o-nes" o "se-pa-ra-tio-nes" esa anbes valide. Le literas "a e i o u" esa konsiderate vokales, e le altere literas esa konsonantes.
Verbos: non eksista verbos iregular, e senpre on usa le modelo de "amar"; asi, on usa "amar", "vivar" (non "viver", non "vivir"), "habar" (non "haber"), "dormar" (non "dormir"), "kantar", "abandonar", ecetera.
Genere gramatikal: alikun pauk parolas habe evidente genere gramatikal per sue proprie signifikato: tauro, vaka, patre, matre. Ma kuasi senpre le genere esa donate per la sufikso maskulin "ulo" o le sufikso feminin "ina": leonulo, leonina, kanulo, kanina, ursulo, ursina, ecetera. Le substantive sin marka de genere esa neutre: leon, kan, urso, ecetera. on pota usar le sufikso neutre "uno" pro enfasisar le genere neutre o pro donar genere neutre ad un parola originalamente maskulin o feminin: tauruno, vakuno, leonuno, kanuno, ursuno, patrulo, matrulo, ecetera. le sufiksos de genere esa agregate poste le ultime konsonante de le parola, eliminante le altere konsonantes.
Plural del substantive: on forma le plural agregante "s" a le singular si le singular termina per vokal, od agregante "es" si le singular termina per konsonante: de "urso", "ursos", ma de "leon", "leones".
Akusativo: on pota e derekta usar le preposition de akusativo "pe" in le frases dubitose.
En galego
En liñas xerais, comezarei polo esquecido xeralmente polos "diletantes" das linguas planificadas auxiliares: as linguas son un fenómeno oral baixo continuo cambio fonético i estrutural.
De nada val, por tanto, establecer uns principios máis ou menos plausibles do calime i esperar logo que os falantes "obedezan". Se o calime vai en serio, dende o primeiro día os falantes desobedecerán os principios tan penosamente fixados e adaptarán a lingua ás súas necesidades, segundo a lei do mínimo esforzo. Se o calime non vai en serio, pois xamais será unha verdadeira lingua, quedando nunha pasigrafía meramente escrita e que non poderá evolucionar oralmente; é dicir, un fracaso seguro coma o volapuque, o esperanto, o novial, o ido, a interlingua, etcétera.
Unha lingua planificada auxiliar en serio, coma o icuso e posiblemente tamén o calime, empeza a existir cando se usa, non antes, e son os falantes, os que fan uso oral dela, os que teñen dereito a darlle forma e modificala en todo momento. E tan profundamente como queran.
Por tanto, no calime o único necesario é poñer unhas bases xerais de sentido común, cun vocabulario básico, i empezar a falá-la nova lingua. Teorizar indefinidamente sobre os rasgos morfolóxicos, fonéticos, semánticos, ortográficos, etcétera, para facelos "perfeitos" é simplemente unha perda de tempo. As linguas non son perfeitas, son sinxelamente eficaces para comunicar. Pode pasar, por exemplo, que os falantes de calime cambien rapidamente o vocabulario básico inicial por outro moito máis occidental. E sería un profundo erro atacalos alegando que "traizoan" o espírito do calime. Porque o espírito do calime non é máis cá práctica oral do calime, os diálogos feitos utilizando esta lingua.
Despois destas fundamentais advertencias, paso a comentar brevemente a morfoloxía plausible dun calime inicial.
A morfoloxía inicial debe ser máis ben analítica ca sintética, máis ben aislante e posicional ca flexiva e conxugativa. Isto débese á maior facilidade de oí-los lexemas separados e á tendencia histórica das linguas a unha menor complexidde morfolóxica. Os detalles xa os decidirán os falantes.
A fonoloxía que propoñedes para a morfoloxía inicial paréceme ben, en xeral. Matizo que as raíces semánticas deben ser facilmente recoñecibles desde o orixinal, unha deformación fonéica coma a do volapuque faría inútil a nova lingua.
Cordialmente, do Alexandre Xavier Casanova Domingo.
In interlingua facile
In lineas generale, io vada comenciar per lo oblidate generalamente de le "diletantes" in le linguas planifikate auksiliar: le linguas esa un fenomeno oral sub kontinue kanbio fonetik ed estruktural.
Pro nihil vala, dunke, establar alikun principios plus o minus plausibile de le kalime ed esperar postea ke le parlantes "obedira". Si le kalime vada serietatamente, desde le prime dia le parlantes disobedira le principios tanto penosamente fiksate ed ilos adaptara le lingua a le sue necesitates, sekundo le lege de le minimal efortio. Si le kalime non vada serietatamente, dunke ilo nunkua esera un ver lingua, remanante komo pasigrafia meramente eskribate e le kual non potera evolutionar oralamente; lo esa dicar, un fiasko certe komo le volapuk, le esperanto, le novial, le ido, le interlingua, ecetera.
Un lingua planifikate auksiliar seriose, komo le ikuso e forsan anke le kalime, komencia ad eksistar kuando on usa ilo, non ante, ed esa le parlantes, le personas kuales faca uso oral de ile, ki haba derekto pro dar forma a ile e modifikar ile in kualkun momento. E tanto profundamente komo ilos volara.
Dunke, in le kalime lo unik necesari esa ponar alikun bases generale de bon senso, kon vokabulario basik, e kominciar a parlar le nove lingua. Teorisar indefinitamente re le karakteristikas morfologik, fonetik, semantik, ortografik, ecetera, pro facar ilos "perfekte" esa sinplicamente un perdita de tenpo. Le linguas non esa perfekte, ilos esa sinplamente efikace pro komunikar. Il pota sucedar, per eksenplo, ke le parlantes de kalime kanbiara rapidamente le vokabulari basik initial per altere multo plus ocidental. Ed il eserea un profunde eror atakar ilos alegante ke ilos "traitora" le espirito de le kalime. Prokue le espirito de le kalime non esa plus ke le praktika oral de le kalime, le dialogos facate utilisante iste lingua.
Postea de iste fundamental advertimentos, io pasa a komentar brevamente le morfologia plausibile de un kalime initial.
Le morfologia initial deba esar plus analitik ke sintetik, plus isolante e positional ke deklinatori e konjugational. On deba isto a le major facilitate pro audar le leksemas separate e a le tendentia historik de le linguas verso un minor compleksitate morfologik. Pe le detalios ja decidara le parlantes.
Le fonologia kual vos propona pro le morfologia initial senbla me ben, in general. Io nuanca ke le radikes semantik deba esar facilamente rekognocabile desde le original, un deformitate fonetik komo in le volapuk facerea inutile le nove lingua.
Kordialamente, de Alexandrulo (Alexandre) Xavier Kasanova Domingo.
---------- Mensaxe orixinal ----------
Ciao e Buona Pasqua o buon plenilunio di primavera.
stavo cercando tra i vecchi articoli la discussione sulla morfologia dello scorso febbraio. cerchero' do riassumerla, in modo da non dover ridiscutere gli stessi punti di nuovo.
prima proposta ufficiale di una morfologia
1. Forma delle parole base:
X:= V(N?CS?V)*
dove:
V:= a|i|u|ai|au
C:= p|t|k|m|n|s|l
N:= m|n|l
S:= w|y
and where:
consecutive identical letters are not allowed
and where:
"yi" and "wu" are not allowed
and where:
"ai" and "au" are not allowed as final V
Queste regole possono essere scritte piu' rigorosamente, mai io trovo questa forma "ibrida" comprensibile. Inoltre, c'e' un verdetto sulla "f"?
2. Forma delle parole composte
Y:= X(hX)+
Usare un "glottal stop" [non conosco la traduzione] per separare due parole contigue che "confinano" sulla stessa vocale. (potrebbe sembrare goffo, ma meno che inserire una schwa tra le consonanti, se fossero permesse tra una parola e l'altra).
4. Usare marcatori opzionali per dividere frasi e per la punteggiatura.
---------------------------------------
Alberto Colombo
argomenti contro la morfologia auto-segregante
le lingue naturali non sono autosegreganti
kalim ha pochi fonemi ==> parole lunghe
kalim e' a-posteriori
la fonologia che suggerisco e':
struttura CV, N permesso prima di una C e S permesso tra C e V. Se troviamo che alcune parole si rassomigliano troppo, ne possiamo cambiare una a mano.
(C V S e N come le hai definite tu)
---------------------------------------
HandyDad
suggerisce una morfologia autosegregante basata sull'accento
In generale, sono d'accordo. Avrei dovuto chiarire che e' piu' una cosa di accenti che di toni. La suggerisco solo al posto di qualche altro meccanismo per chiarire dove una parola finisce e l'altra inizia.
una frase come "tulisakasamnipyu" puo' essere decomposta in un vasto numero di differenti forme-parola, e temo che (1) un bel po' di esse saranno effettivamente parole, e (2) se l'ascoltatore non ha una padronanza completa del vocabolario, fara' fatica a cogliere le parole che conosce. Le morfologie non-segreganti non sono un problema per chi parla una lingua naturale (tutti noi) perche' parliamo la nostra lingua fluentemente; ma sono un problema per chi APPRENDE una lingua perche' questi non sentono le parole distinte. Se l'apprendista e' immerso nel linguaggio, alla fine assorbira' i sottili indizi e sufficiente vocabolario per mettere a posto le cose, ma esperienze immersive in kalim, all'inizio, saranno a dir poco rare.
---------------------------------------
HandyDad
autosegregazione basata sull'accento piu' parole composte
penso sia importante che le parole composte siano distinguibili dalle loro parole-base costituenti. Se vogliamo che "cane-rosso" sia la parola per "volpe", allora non dovrebbe essere confondibile con "cane rosso" che significa "un cane che e' rosso".
Se vincoliamo la forma delle parole base a (CV)+, dove
C := p|t|s|k|l|m|n|h|w|y
V := a|i|u
(magari V include anche "ai" e "au")
allora abbiamo un modo per formare parole composte: unire le parole base con la lettera "n" (con alcune eccezioni menzionate dopo):
"husa waiti" = white bear [orso bianco]
"husanwaiti" = polar bear [orso polare]
---------------------------------------
segue una discussione su se le parole composte debbano essere distinguibili dai loro costituenti. L'ultima parola e' di HandyDad:
HandyDad
Non stavo parlando di volpi e orsi e se le scimmie del Vecchio Mondo siano nello stesso genere di quelle del Nuovo Mondo. Penso soltanto sia una buona idea avere un meccanismo per distinguere le parole composte dai loro costituenti dall'esterno, se il meccanismo non e' troppo complicato. Se descrivo una piccola cosa rotonda e piatta a qualcuno e la chiamo "disco compatto", non voglio necessariamente che la si interpreti come un CD, e viceversa.
---------------------------------------
Alla fine, siamo rimasti coi seguenti punti da decidere:
1) phonology -- [f]? [o]? [S]? [@]?
2) syllable shape -- CV only? CVN? CCV? CVS?
forma delle sillabe
3) morphology -- strict? compounding rules?
4) syntax -- SVO? SOV? VSO? variable?
5) grammar -- head-first? head-last? prepositions?
postpositions?
(quoting HandyDad Wed, 25 Feb 2004 17:07:56 -0000)
gli ultimi sondaggi coprono i punti 1 e 2. Sono ancora irrisolti i problemi della morfologia autosegregante, delle parole composte e delle regole di accentazione. Inoltre i punti 4 e 5 devono essere discussi.
Dovrei aver chiarito un po' le cose... spero...
Grazie per aver letto fin qua!
albx