translated by HeYafu

NUMBERS: In the previous lessons we learned to count up to 10 (dek).
The following numbers are very easy to form:

11 dek-un (10+1=11)

12 dek-bi (10+2=12)

13 dek-tri (10+3=13)

14 dek-kwar (10+4=14)

15 dek-kwin (10+5=15)

16 dek-siks (10+6=16)

17 dek-sep (10+7=17)

18 dek-ok (10+8=18)

19 dek-nev (10+9=19)

20 bidek ( 2x10=20)

Then: 21 will be "bidek-un", 2x10+1=21

22 will be "bidek-bi", 2x10+2=22, and so on until 30.....tridek
(3x10=30)

40......kwardek (4x10=40)


In summary:

If the numbers are ADDED they are written with hyphen.


If they are MULTIPLIED they are written together (one word).

We only need to know these numbers:

100 ................ Cent

1000 .............. Mil

1000000 ........ Miliono



ADVERBS indicate the way in which an action is done. In Ulango they
are formed with the ending "-e".

Examples:

Rapida: quick

Rapide: quickly

Guda: good

Gude: well

Vera: true

Vere: truly

Facila: easy

Facile: easily

Pasio: passion

Pasie: passionately

Adverbs respond to the question KIEL: how?

Kiel yi fartan (health state), amiko?.
Bone (fine), mi dankan (thank you).


Kiel yi lernan?.
Mi lernan rapide. (quickly)


Kiel xi respondan? (answer, reply).
Xi respondan klare (clearly).


Kiel yi vidan la objektos (objects) dum la nokto?.
Male (badly).
　

TO COMPARE is to establish a relation between people or objects.

La horso (horse) esan biga besto.

La muso (mouse) esan disbiga besto.

Mor (more) -------- ol (than)

La horso esan mor biga ol la muso: The horse is bigger than the mouse.

La most ---------: the most

La elefanto esan la most biga besto: The elephant is the biggest
animal.

Petro esan more alta ol Paulo.

Johano (John) esan la most alta.

La muro (wall) esan mor alta ol la sejo (chair).

La domo esan la most alta.

Novjorko (New York) esan more biga urbo ol Romo (Rome).

Londono esan la most biga urbo en Englando.



Dismor (less) -------- ol (than)

Paulo esan dismor alta ol Petro.

La sejo esan dismor alta ol la muro.

Romo esan dismor biga urbo ol Novjorko.



Kio esan mor biga, la horso ol la muso?. La horso esan mor biga ol la
muso.

Kiu esan mor alta, Petro or Paulo?. Petro esan mor alta ol Paulo.

Cu Romo esan mor biga urbo ol Londono?. Ne. Londono esan la most biga
urbo.

　

Cu la poetos (poets) havan mor longa haros ol la soldatos
(soldiers)?.

Yes, la poetos havan mor longa haros ol la soldatos.

Cu Esperanto esan mor facila lango ol la engla?. Yes, Ulango esan
mor facila lango ol la engla.

Kiu besto esan la most biga?. La elefanto esan la most biga besto.




Suffix- eg-: it is used to indicate that a noun is bigger.
Examples:

Domo: house

Domego: big house

Pordo: door

Pordego: big door

Warma: warm

Varmega: hot

Biga: big

Bigega: very big, enormous

lafi: to laugh

lafegi: to burst into laughter

La domo havan pordo.

La kastelo (castle) havan pordego.

En Espanio (Spain) la wetero (weather) esan warma.

En Afriko la wetero esan warmega.

Londono esan urbego.

La klawno (clown) ne lafan. Hi lafegan.

Rockefeller esan ricega.

La liono esan fortega besto.

Cu la kastelo havan pordo or pordego?. La kastelo havan pordego.

Kia (what kind) esan la wetero en tropika landos (tropical
countries)?

La wetero en tropika landos esan warmega. (very hot, burning).

Cu la aglos (eagles) esan fortega?. Yes, la aglos esan fortega bestos.



Suffix- et-: it is used to indicate that something is smaller.
Examples:

Domo: house

Dometo: small house

Lafi: to laugh

Lafeti: to smile


Sed: but

Mia dometo esan disbiga, sed bela.

En printempo (spring) la wetero esan warmeta.

Hi ne vivan en urbego, sed en urbeto.

Cu hi vivan en urbego?. Ne, hi vivan en urbeto.


Nek: nor

Cu yi aman warmega wetero?. Ne, mi ne aman warmega nek diswarmegan
wetero.

Cu yi deziran esi ricega?. Ne, mi ne deziran esi ricega, sed bona.



"Fema(woman's) lafeto (smile) mor kaptan (catch) ol neto ". (Proverbo)

FUTURE TENSE: the ending "-on" indicates that the action will take
place in the future.

Havi: to have

Mi havon: I will have

Skribi: to write

Yi skribon: you will write

Legi: to read

Mu legon: we will read

　

Til: till

Alia: other

Pose: after that

Dum: during

Cu yi workan dum la sundo?. Ne. Dum la sundo mi ripozan (rest).

Kio yi faran dum la tagos de la weko?. Mi workan.

Cu yi workan en lernejo?. Ne, mi workan en banko.

Morgo esan lundo. Cu yi mornmanjon en la oficeyo?.
Ne. Mi mornmanjon en mia homo .

Cu yi iron al la banko per awto?. Ne. Mi devon preni buso.

Kio yi faron en la banko?. Mi taypon leteros ko kakulon la geldo
(money)de la klientos.