translated by HeYafu
　

Kiom: how much

Iom: something

Kiu tago esan hodio? – mia spozino askin.
Hodio esan merkredo – respondin mi.
Kioma horo esan? (What time is it?)
Esan la oku (horo).
Mi devan iri al la paneyo (bakery). Cu yi deziran akompani mi?.
Certe (certainly). Kum plezuro! (pleasure)
La panisto salutin mu afable: - Guda morno! ("Guda morno!" is the
shortened form of: Mi deziran al yi guda morno!).

Kiom kostan la pano? (How much is the bread?) – mia spozino askin.
Un kilo kostan bi pesos. Kiom da pano yi nidan? (need)
Mi nidan bi kilos. Mi anke aceton tiu kako (cake).
La kako kostan kwin pesos.
Ne. Mi nur volan iom (a little)
Cu yi ne volan aceti biskitos (biscuits)?.
Yes. Bonvolez doni al mi un kilo.
La panisto farin la kalkulo (check, bill). Mu pagin ko foririn (for:
out; iri: go) (go out).

Danko! – dirin la panisto.
Til revido! (see you later!) – Mu respondin.
(°) Note: "da" is used after a word that indicates quantity or
measurement. Examples: Bi kilos da pano. Tri litros da vino.



Kiom kostan la tagmanjo en tiu manjeyo?. Ji kostan dek pesos.

Kiom kostan tiu postkarto?. Ji kostan siksdek cendos (cents).

Kiom kostan tiu golda kloko ?. Ji kostan bi cent dolaros.



Kioma horo esan? (What time is it?)

Esan la unu horo. (It's one o'clock).

At midday we can say: Esan la dek-biu or Esan midtago (noon).

At midnight we can say: Esan la bidek-kwaru or Esan midnokto
(midnight).



Xi havan bela brakokloko (watch) (brako: arm).

La disyuna mistulo havan poketokloko (pocket watch).

La wakokloko (alarm clock) wakan mu.

La murkloko (wall clock) esan sur la muro (wall).



Kiom aja yi esan? (How old are you.)? (ajo: age).

Kiom yera yi esan? (Same meaning as the previous sentence)



We have seen that the verbs in the present tense end in "-an" (mi
skriban, yi legan); in the past tense the verbs end in "-in" (hi
laborin, xi kantin), and in the future tense they end in "-on" (mu
parlon, lu travelon). When we set a condition necessary for an action
to take place, we say that verb is in the Conditional tense. In
Ulango those verbs end in "-uz". Examples:


If mi esuz rica, mi traveluz al Europo.

If xi havuz geldo(money), xi ne devuz labori.

If hi esuz ministro, hi havuz multa sekretarios.

Kio yi faruz en Europo?. Mi vizituz la muzeos.

Kio yi skribuz if yi estuz poeto?. Mi skribuz bela poemos.

Kio yi faruz if yi estuz pentristo?. Mi pentruz landskapos
(landscapes)


Suffix -ac-: It designates a concrete object, a thing made of the
same substance of the original word. Examples:

Manji: to eat
Manjaco: food

Trinki: to drink
Trinkaco: drink

Legi: to read
Legaco: reading

Pentri: to paint
Pentraco: painting

Nova: new
Novaco: novelty

Mi esan dissata (hungry). Mi aceton manjaco( some food).

Mi soifan (thirsty). Mi volan trinkaco. (a drink).

Hi sercan (looks for) la jurnalo. Hi deziran legi la novacos.

If yi deziran vidi la pentracos (paintings) de fama pentristos, yi
devan viziti tiu muzeo.

Kial xi ploran?. Xi ricevin mala novaco.

Kio hi havan en tiu bago (bag)?. Hi havan valua acos (stuff).

Cu yi trinkon wiskio (whiskey)?. Danko, mi ne trinkan alkoholacos
(alcoholic drinks).



　

La sezonos (the seasons)

Printempo: spring

Somero: summer

Awtuno: fall, autumn

Wintro: winter

Kiu sezono esan la most warma?. Somero esan la most warma sezono.

Cu yi aman (like) la wintro?. Ne, car ji esan tre diswarma.

Kio yi pensan pri la printempo?. Mi pensan ke ji esan la most bela
sezono.

Cu yi travelan dum la somero?. Yes. Mi iran al la montaro (mountains).

Cu yi ciam (always) iran al la montaro?. Ne. Kelkfoye (sometimes) mi
iran al la marbordo (beach).