translated by HeYafu

Prefix bo-: It designates in-law relationships.

Bopatro: father-in-law

Bomatro: mother-in-law

Bofratulo: brother-in-law

Bofratino: sister-in-law


Suffix -ar-: It designates a group of similar things.

Arbo: tree Arbaro: wood
Vagono: wagon, coach Vagonaro: train
Wordo: word Wordaro: vocabulary
Humo: man Humaro: mankind

En la arbaro esan multa bestos.

La lokomotivo (train engine) ko la vagonos forman la vagonaro.

La hotelo havan lifto (elevator / lift) ko anke treparo (stairs).

Kie devan iri tiu, kiu deziran casi (hunt) bestos?. La casisto
(hunter) devan iri en la arbaro.

Cu Ulango esan lango por iu lando?. Ne, Ulango esan lango por la
humaro.


----------------------------------------------------------------------
----------
"Kiu timan bestaro, ne irez en la arbaro" (proverbo)
----------------------------------------------------------------------
----------

Suffix -ad-: It indicates repetition of an action.


Pafo: shot

Pafado: shooting
Martelo: hammer

Martelado: hammering
Korespondi: to write letters, to correspond with

Korespondadi: to correspond many times
　

Dum la revoluo mi ofte awdin pafado.

Tiu martelado jenan (bothers) hi.

Korespondi kum Ulangistos esan vera plezuro.

Cu yi studadan Ulango?. Yes, mi studadan por parli korekte.



Prefix Ek-: It indicates the beginning of an action.

Plori: to cry Ekplori: to burst into tears
Iri: to go Ekiri: to start walking
Vidi: to see Ekvidi: to distinguish
Stari: to be standing Ekstari: to stand up

La fino de la filmo esin tre disjoya (sad). Ciu ekplorin.

La jeneralo ordonin al la soldatos: Ekirez! (march).

Inter la nubos (clouds) mu ekvidin la suno.

Kiam la orkestro ludin (play) la himno, ciu ekstarin.


----------------------------------------------------------------------
----------

Dialogo: Nova neyboro (neighbor)
Yi esan mistulo Sierra, cu ne?.
Yes.
Permesez prezenti mi. Mi esan Rikardo Rossi, yia nova neyboro.
Plezuro!. Mi esperan ke yi viziton mi kum yia familo.
Certe. Tio eson por mu vera plezuro. Til revido ,mistulo Sierra.
Til balde!.

----------------------------------------------------------------------
----------

Sendube proverbos esan utila dum la konverso. Yen (here is) kelka
proverbos:
Humo proponan, Godo disponan.
Man proposes, God disposes.

Kiu silentan, tiu konsentan.
Silent gives consent.

Kiu ne riskan, tiu ne gaynan.
Nothing ventured, nothing gained.


Mor gude disfrue ol niam.
Better late than never.



Suffix -obl-: It is used to form multiple forms of numbers.

Biobla: double

Triobla: triple

Kwarobla: quadruple

Multoblizi: multiply


Suffix -on-: It is used to form the fractions.
Biono: a half

Triono: a third

Kwarono: a quarter

Kwinono: a fifth

　

Nun mu lernon kalkuli (calculate, count) en Ulango:

Kwin plus siks= dek-un
(5+6= 11)

Siks minus kwin= un
(6-5= 1)

Siksoble siks=36
(6x6=36)

Bione siks = 3
( 6 ·/· 2 = 3)


----------------------------------------------------------------------
----------

In Lesson 10 we saw one way of saying the time. Now we will see
another one, very frequent, using the fractions "kwarono" and "biono".
Kioma horo esan?

Esan kwarono pos la unu.

Esan biono pos la unu.

Esan kwarono antaw la biu.


Cu yi havan kloko?. Yes, mi havan brakokloko (watch).

Cu yia avulo havan brakokloko?. Ne, hi havan poketokloko(pocket
watch).

Kio montran la longa montrilo?. Ji montran la horo.

Kio montran la dislonga montrilo?. Ji montran la minutos.

Cu yia kloko rapidan (put forward) or disrapidan (put back)?.

Ne, mia kloko esan egzakta.

Cu yia kloko havan bi montrilos?.

Ne, mia kloko havan alia montrilo, kiu montran la sekondos.

Je kioma horo morne yi iran worki?. Mi iran worki je la sepa morne.

Je kioma horo yi finan la worko?. Mi finan la worko je biono pos la
oku vespe.

Je kioma horo yi mornmanjan?. Mi mornmanjan je kwarono pos la siksu.


----------------------------------------------------------------------
----------

brakokloko: watch

poketokloko: pocket watch

murkloko: wall clock

pendolkloko: pendulum clock

wakokloko: alarm clock


----------------------------------------------------------------------
----------

Je kioma horo?

Stefano (Estefan) : - Mi pensan ke esan bonega ideo organizi kurso de
Ulango en mua urbo. Mu povuz kumveni hodie je la siksu vespe por fari
la aranjos.

Cezaro (Ceasar) : - Mi devan worki til biono pos la siksu.

Gvadelupo (Guadalupe) : - Ci vespe mi iron al libraro kwarono antaw
la sepu.

Amanda: - Ko mi akcepton (will receive) kelka amikos por ludi kartos.
Mi eson okupita til biono pos la sepu.

Stefano: - Nu (O. K), mu kumvenon je la oku vespe.

Ciu : - Konsentite! (It's settled, deal!).

-