salutos ba isa serjulo ei ba totos.
     la majoreso tien las usantos de planbahasos esan formata de diletantos. la numeroja kuanteso de discentratos, dementos, maniojos, ecetera, dentro las planbahasos, esan una sinpla efekto de la uso basamente seudorelijiona ei narpraktika de las planbahasos. inversamente, las discentratos, las dementos ei las maniojos esan raras dentro la sistemo mensuranta decimala internaciona, prokue la majoreso tien las usantos de kuesta sistemo non esan formata de diletantos. la uso de la sistemo mensuranta decimala internaciona esan basamente cienca,
ekonomianta ei praktika, kon ninkuna relijiono under la sistemo.
     ma, realamente, eksistan usantos de las planbahasos kios utilan las planbahasos komo ono normalamente utilan la sistemo mensuranta decimala internaciona.
     konprenando toto kuesta, alkunas interesatos krein uanse alkunas anos la tino ou fasilinguo.
     nosos pensin ke la problemo non estin dentro las sufiksos, la gramatiko, la pronunciasiono, ecetera. kuestas aferos esan facilamente manajablas fa las parolantos. la problemo reala non esin ni esan una problemo linguistika, sino una problemo politika: evitar la konfusasiono de una planbahaso internaciona kon una ideologio ou una sekto plus ou minus progresista. donke, la unesma aktuasiono non esin fiksar las artikulos, la konjugasiono verba, ecetera, sino establar ke la tino esan una afero puramente cienca ei teknika, sin ideologio ni etiko, ei refusar, desde la komenco para senpre, ke unas eruditos ou unas akademios diritun frenar ou fiksar la evoluasiono de la tino. la tino, ansi, restin ei restan komo teorio ei metodo de komunikasiono planata, komo una afero puramente cienca ei senpre reformabla. las kemikologos usan la tabulo de isa mendeleievo para la komunikasiono ei la ricerco, senpre reformando isa tabulo kuando kueso esan necesa, ei las parolantos usan la tino para komunikar mutuamente, senpre reformando la tino kuando kueso esan necesa.
     eksistan ninkuna akademio protektanta de la tabulo mendeleieva, ma la tabulo funcionan ei non disaparan.
     similamente, eksistan ninkuna akademio de la tino, ma nosos, las tinistos, konprenan mutuamente ei la tino tanpoko disaparan.
     eske komo devenar tinisto? sinplamente, parolando la tino. eksistan alkunas dokumentos kon deskribasiono de la tino
(inkludando la vokabularo), dokumentos kualos esan unas
proponasionos, non unas preskribasionos. donke, lekturando kuesas dokumentos, ou imitando ei reformando las usasionos fa altras tinistos, ono devenan trankilamente una nova tinisto.
     mio resuman.
     uno: la tino non tenin ni tenan kreanto kon nomo ei famo. nosos evitin la absurda situaciono mater una kreanto ou una petita grupo de kreantos kios kontrolun la planbahaso via diritos juras ou moralas. una bahaso esan afero de totas las parolantos, non una propreso privata.
     duo: la tino esan una bahaso, donke una afero parolata. la eskribasiono esan una afero sekondara dentro las bahasos. ono, normalamente, eskriban la tino kon ortografio puramente fonetika, ma la eskribasiono devenan de la pronunciasiono, non inversamente. la pronunciasiono de la tiniko non devenan de la eskribasiono, donke sin mostruos komo "posttagmeze" dentro la espo (esperantiko); en tino, ono dikan pe "posemedijornamente", ou "vesperamente", ou "en la vespero" (parto de la jorno dopo la alteso maksima de la suno).      trio: la tino esan una planbahaso cienca ei, donke, segan las lejos de la cienco ei de la linguistiko: konprobasiono (ou refutasiono) eksperimenta de las totas proponasionos, teorios ou metodos, evoluasiono kontinua de la bahaso under la lejo mater la esforso minima, ausenteso de kopiraitos ou blokasionos kontra la ricerco ou la modifikasiono kontinua de la bahaso, karaktero arbitra ei relativa (jamai absoluta) de la signo linguistika, ecetera.
     kuatro: la tino prendin komencamente komo modelo pe la euroklono, prokue la euroklono esin la akordo esenca aceptata komo plus konforta dentro la historio de la planlinguistiko; ansi, la lejo fundamenta de la linguistiko, la lejo mater la minima esforco, konsejin adoptar una estrukturo euroklona. ma, eske kuesto nonposiblan una intensa mudasiono semantika verso una vokabularo narocidenta? non; las parolantos de la tino poteran ei diritan kanbiar las estrukturos ei formos de la tino, inkludando la vokabularo, segon suas interesos. se itos volontan, en la futuro, una tino tre proksima ba las bahasos bantuas, andinas ou cinas, itos poteran kanbiar la vokabularo, la sonorologio (fonologio), ecetera, segon suas preferesos.
     se ta vosos interesan la tino, mio poteran donar alkunas referesos de listos internetas dove praktikar, refusar ou kritikar la tino.

 

     menan mio respondan sur las problemos mater las preposicionos de movimento.
     la fasilinguo non tenan deklinasiono. la nominativo, la vokativo ei la akusativo aparan normalamente sin preposiciono, ma se la hiperbatono (ordo narnormala dentro la fraso), la enfaso ou la oskureso de la fraso konsejan precisar kuestas trias kasos, ono usan preposicionos especialas de akusativo, nominativo ou vokativo.
     eske komo precisar la movimento kon preposicionos estativas, donke? tre facilamente: se la fraso esan dubidoja (afero tre nonfrekuenta) ono agregan la preposiciono de movimento "ba".
     espo: "Muso kuras sub la lito.".
     tino: "rato koran under la bedo.".
     espo: "Muso kuras sub la liton.".
     tino: "rato koran ba under la bedo." ou "rato descendan ba la bedo.". se la fraso indikan ke la muso estan under la bedo ei ali koran, ono dikan: "rato ja under la bedo koran ali.".
     ono devan notar ke la interpretasiono de las frasos espas mater akusativo plus preposiciono esan una de las grandas frakasos dentro la espo; inkluso espistos tre avancatas vacilan sur la interpretasiono; alkunos dikan ke isa "Muso kuras sub la liton." indikan una sinpla descendasiono ba la bedo, ei altros opinan ke kuesa fraso indikan una descendasiono ba la bedo plus una movimento horisonta ja under la bedo. pe kuesta nuanso ultima ono indikan ansi dentro la tino: "rato koran al under la bedo ei kontinuan korando via la fondo.". ou plus sinplamente: "rato koran via la bedo ei under.".
     espo: "Pomo falis al la tero.".
     tino: "pomo tonbin ba la tero." ou "pomo tonbin under la tero.".

     espo: "Pomo falis sub la teron.".
     tino: "pomo tonbin under la tero." ou "pomo tonbin ba la tero." ou "pomo tonbin verso la tero." ou "pomo tonbin til la tero.". la signifo non necesan agregar la preposiciono "ba"; la fraso esan trasparanta. se ono desiran precisar ke la pomo tokin la tero ei dopo traspasin la tero, irando plus under, ono dikon: "pomo tonbin ba under la tero." ou "pomo tonbin traversando la tero.".
     amikamente, fa isa alesandrulo.

 

     ---------- mesajo orijina ----------

 

     Danko pro yia respondo.

 

     Kiam Eo jxus estis kreita, ekzistis neniu Fundamento; nur post iom da tempo Zamenhof eksentis, ke kreado de tia libro estas necesa. Mi tiutempe ne vivis, do ne povas jugxi, cxu estis eble savi la lingvon de plena disfalo per malpli radikalaj metodoj aux ne. :-). Interalie, Fundamento ne estas absolute nesxangxebla, almenaux teorie. Vidu, ekzemple, "Kontribuoj al la norma esperantologio" de Helmuto Velger. Homo errarum est. Neniu povas malpermesi al homo fari erarojn, kaj mi malatentas tiujn dum cxiutaga konversacio; tamen Mi konsentas, ke al Eo tute ne mankas fanatikoj kaj maltoleremuloj; sed tiaj personoj ekzistas cxie. Via movado estas ankoraux tre juna, sed atendu iomete, kaj ankaux vi havos suficxe da cxiuspecaj stultuloj. :-).Tamen se en cxinlingva Interreto ne ekzistas loko, kie cxinaj "lingvemuloj" povus diskuti pri diversaj lingvoj, artefaritaj kaj naciaj, tio estas vere bedauxrinda. Cxi tie en Rusio ni estas pli felicxaj :-).
(Esperanto): Muso kuras sub la lito=(Mondlango): Muso kuran sub la bedo. (Esperanto): Muso kuras sub la liton=(Mondlango): Muso kuran dawn la bedo. Cxu do "Pomo falis sur la teron" = "Pomo falin ep tero"? Me devas konfesi, ke via elekto de prepozicioj sxajnas al mi iom konfuziga. La anglaj "up" kaj "down" pensigas min unuavice pri vertikala movo, sed nia muso movis ja horizontale. :-). Dauxrigante parolon pri la muso... Kiel vi tradukus: "La muso kuradis tien-reen tra la cxambro, sed, ekvidinte katon, ekkuris malantaux la sxrankon."?
    amike, Sergio