Estimados amigos:
Quizás mi mensaje se aleje de los objetivos de este grupo pero
desearía informarles sobre el Ido, una lengua que podría cambiar el
mundo.
Sería muy útil si pudiésemos hablar con gente de otros países o
mantener correspondencia con ellos, igual que podemos con la gente de
nuestro propio país. Sin embargo, la barrera lingüística a menudo
hace esto difícil si no imposible. La respuesta que a este problema
mucha gente da es: que aprendan inglés! Ciertamente el inglés es la
lengua más extendida del mundo, pero requiere mucho tiempo y cierta
habilidad aprenderlo bien, y está lejos de ser universalmente
hablado. Más aún, por ser la lengua de unos países determinados, no
es un idioma neutral. Para los que hablan inglés, «que aprendan
inglés» puede ser una respuesta atractiva, pero para los franceses,
por ejemplo, las cosas son distintas. Por tanto, la ONU tiene cinco
lenguas oficiales, y la UNESCO tiene ocho. La Unión Europea tiene un
número similar, y gasta grandes cantidades de dinero en traducción e
interpretación. Aunque el inglés y e francés predominan en la UE, los
alemanes demandan ahora que el alemás sea más usado. Usar una sóla
lengua nacional proporcionaría enormes ventajas políticas y
culturales al país o países para los cuales la lengua elegida es su
propia lengua. Consecuentemente esta solución es a menudo inaceptable
para los otros, aunque la Unión Postal Universal todavía usa el
francés como su idioma oficial.
La respuesta a esta situación es usar una lengua neutral inventada,
como el Ido. Tal lengua no reemplazaría a las lenguas naturales (eso
sería vandalismo), sino que sería usada como puente entre gente que
de otro modo no se podría comunicar.
La lengua internacional Ido se originó principalmente como una
versión mejorada de otra lengua artificial. Fue escogido por la
Delegación para la Adopción de una Lengua Auxiliar Internacional de
entre muchas propuestas a considerar. Fue desarrollada durante varios
años por una Comisión designada por la Delegación.
Y resumiendo si quieren obtener más información:
www.geocities.com/Athens/Acropolis/9801/
www.idolinguo.com
Gracias y un saludo
Paulo Gomez

translated by HeYafu

VERBS: COMPOUND TENSES


In the previous lesson we studied the verbs that are formed with
active participles which make the "active voice".

We will see now those that are formed with passive participles, which
make the "passive voice".

The PASSIVE VOICE is formed with the auxiliary ESI and the passive
participle of the main verb, whose endings are:


  Future   -OTA
Present  -ATA

Past    -ITA


The subject in passive voice is called "patient", because
it "suffers" or receives passively the action indicated by the verb.
The agent of the action is preceded by the preposition DE (by, of).

If we use the same examples of the previous lesson , we have:



La fenestro esan   fermota de María.
The window is going to be closed by María.

La fenestro esan  fermata de María.
The window is closed by María.

La fenestro esan  fermita de María.
The window has been closed by María.




La fenestro esin  fermota de María
The window was about to be closed by María.

La fenestro esin  fermata de María.
The window was closed by María.

La fenestro esin  fermita de María.
The window had been closed by María.





Nova lesono eson  edukota de la profesoro.
A new lesson is going to be taught by the professor.

Nova lesono eson  edukata de la profesoro
A new lesson will be taught by the professor.

Nova lesono eson  edukita de la profesoro
A new lesson will have been taught by the professor.



A sentence in active voice can be transformed into passive voice and
vice versa. When we transform a sentence in active voice into passive
voice, the subject of the sentence becomes the agent (preceded by the
preposition DE), and the direct object of the active voice becomes
the subject (patient) of the passive voice. Example:

Active voice: Ludoviko esan skribanta letero (Louis is writing a
letter).

Passive voice: Letero esan skribata de Ludoviko (A letter is written
by Louis).


The passive participles can also perform functions as adjectives,
nouns, or adverbs.


----------------------------------------------------------------------
----------


Examples of adjectives

Present: -ata

Domo konstruata (a house in construction, being built)

Past: -ita

La perdita tempo (the time lost)

Future: -ota

Skribota letero


----------------------------------------------------------------------
----------

Examples of nouns

Present: -ato

La lovato (the loved one)

Past : -ito

La kondamnito (the condemned)

Future: -oto

La egzamoto (the person that will be examined)


----------------------------------------------------------------------
----------

Examples of adverbs

Present: -ate

Future: -ote

Past: -ite


----------------------------------------------------------------------
----------

Suffix  uy-: It designates a container

   Sukro: sugar Sukruyo: sugar bowl
Salo: salt Saluyo: saltcellar
Geldo: coin Gelduyo: purse
Lavi: wash Lavuyo: washbasin
Bani: bathe Banuyo: bathtube



La saluyo ko la sukruyo esan sur la tablo.

En la bancambro esan lavuyo ko banuyo.

En tiu uyo xi havan bombonos ko alia dolcacos (sweets).

Kie esan la saluyo ko la sukruyo?. Ju esan sur la tablo.

Kie esan la lavuyo ko la banuyo?. Ju esan en la bancambro.

Kio xi havan en tiu uyo?. Xi havan bombonos ko alia dolcacos.


----------------------------------------------------------------------
----------

Suffix -ing-: It designates an object that contains another, case.

   Sigareto: cigarette Sigaretingo: cigarette holder
Glavo: sword Glavingo: sheath


Por fumi Enriko uzan sigaretingo.

La konkeranto eltirin la glavo el la glavingo.

Cu Enriko fuman sigaretos?. Yes, sed hi uzan sigaretingo.

Kio farin la konkeranto?. Hi eltirin la glavo el la glavingo.

　

Suffix -um- It is used to form words that have a vague relation with
the root and cannot be expressed with any other suffix. The words
with this suffix are limited.

Proksa: near proksume: approximately
diswarma: cold diswarmumi: to have a cold
kruco: cross krucumi: to crucify
plando:sole (of the foot) plandumo: sole (of the shoe)
kalkano: heel (of the body) kalkanumo: heel (of the shoe)
kolo: neck (of the body) kolumo: collar (of a shirt, etc.)
mano: hand manumo: cuff (of a sleeve)
aero: air aerumi: to air
vento: wind ventumi: to ventilate


----------------------------------------------------------------------
----------


Proksume je la deku morne mu devon esi en la flughaveno (airport).

La wetero esan disarmega. Mi ne havan surtuto. Mi diswarmumon.

La plandumos ko kalkanumos de hia suos esan eluzita (worn).

La kolumo de ci tiu xirto esan tro biga por mi. Mi aceton alia xieto
kum dismor biga kolumo.

En Afriko la wetero esan tre warma. Esan necesa multa wentumilos.


----------------------------------------------------------------------

Suffix -estr-: It refers to the boss, superior or chief.

   Urbo: city Urbestro: mayor
Polico: police Policestro: police chief
Xipo: ship Xipestro: captain

La urbestro de mia urbo esan mistulo Alvarez.
La estraro de la firmio (the company authorities).

La estraro de la kongreso.

Hodie la estro de la governmento ne akceptan intervidos (interviews).

translated by HeYafu
　

VERBS:SIMPLE AND COMPOUND TENSES



SIMPLE TENSES

These are the verbs we have seen so far (mi parlan, yi skribin, hi
legon, mu pensuz, ktp)


COMPOUND TENSES

They are formed with the auxiliary verb ESI (to be, there is/are) and
a participle.

What are the "participles"?. They are words that are formed from
verbs and can perform different functions: as adjectives, nouns or
adverbs.

They can be "active", indicating the agent of an action,
or "passive", indicating the people or things that suffer the effect
of an action.

In this lesson we will only cover the active participles that are
formed by adding the endings - ONTA, - ANTA, - INTA, to the verb, for
the future, present or past tense.



The auxiliary ESI specifies the TIME (Present, Past or Future)

OF THE SUBJECT OF THE SENTENCE.


The PARTICIPLE specifies the TIME of the action.





Examples with active participles.


----------------------------------------------------------------------
----------
María esan fermonta la fenestro.
(María is going to close the window.)

Maria esan fermanta la fenestro.
(María is closing the window).

Maria esan ferminta la fenestro.
(María has closed the window.)


----------------------------------------------------------------------
----------
María esin fermonta la fenestro.
(María was going to close the window)

Maria esin fermanta la fenestro.
(María was closing the window)

Maria esin ferminta la fenestro.
(María had closed the window.)


----------------------------------------------------------------------
----------
Hi eson edukonta nova lesono.
(He will be about to teach a new lesson)

Hi eson edukanta nova lesono.
(He will be teaching a new lesson.)

Hi eson edukinta nova lesono.
(He will have taught a new lesson.)

　


In Ulango, the simple tenses are preferred, provided that they are
not ambiguous or vague.

Instead, we use participles performing functions of adjectives, nouns
and adverbs.



----------------------------------------------------------------------
----------

Examples of adjectives

Present: - anta.

Fluganta birdo (A bird that is flying)

Past: - inta.

La velkinta floro (A withered flower = that withered)

Future : - onta.

Mortonta besto (a mortal beast = that will die)


----------------------------------------------------------------------

Examples of nouns

Present: - anto.

La mortanto (a dying person) kuxan sur la bedo.

Hi esan komencanto (a person that is starting or beginning).

Novyorko havan milionos da lojantos (inhabitants).

En la kongreso esin multa ceesantos (assistants)

Mi havan korespondantos (correspondents) en Europo, Azio ko Afriko.


----------------------------------------------------------------------

Past: - into.

La mortinto (the dead, the person who died) esan en la tombeyo
(cementery).

La venkinto (the winner) ricevin la trofo.

Edison esin la inventinto (inventor) de la fonografo.


----------------------------------------------------------------------

Future : - onto.

Mu, la mortontos (the mortals, who will die), esan pilgrimantos en
tiu ci mondo.

La partoprenontos (participants, that will participate) de la pikniko
devan porti la manjilaro (cutlery).


----------------------------------------------------------------------

Examples of adverbs

Present: - ante

Legante (reading) mi pensan.


----------------------------------------------------------------------

Past: - inte

Trikinte kafo (having had a coffee)  mi foririn (I left).


----------------------------------------------------------------------

Future : - onte

Faronte io (having to do something) mi pensin pri la advantajos ko
disadavantajos de mia projektos.

----------------------------------------------------------------------
----------

translated by HeYafu

Prefix bo-: It designates in-law relationships.

Bopatro: father-in-law

Bomatro: mother-in-law

Bofratulo: brother-in-law

Bofratino: sister-in-law


Suffix -ar-: It designates a group of similar things.

Arbo: tree Arbaro: wood
Vagono: wagon, coach Vagonaro: train
Wordo: word Wordaro: vocabulary
Humo: man Humaro: mankind

En la arbaro esan multa bestos.

La lokomotivo (train engine) ko la vagonos forman la vagonaro.

La hotelo havan lifto (elevator / lift) ko anke  treparo (stairs).

Kie devan iri tiu, kiu deziran casi (hunt) bestos?. La casisto
(hunter) devan iri en la arbaro.

Cu Ulango esan lango por iu lando?. Ne, Ulango esan lango por la
humaro.


----------------------------------------------------------------------
----------
"Kiu timan bestaro, ne irez en la arbaro" (proverbo)
----------------------------------------------------------------------
----------

Suffix -ad-: It indicates repetition of an action.


Pafo: shot

Pafado: shooting
Martelo: hammer

Martelado: hammering
Korespondi: to write letters, to correspond with

Korespondadi: to correspond many times
　

Dum la revoluo mi ofte awdin pafado.

Tiu martelado jenan (bothers) hi.

Korespondi kum Ulangistos esan vera plezuro.

Cu yi studadan Ulango?. Yes, mi studadan por parli korekte.



Prefix Ek-: It indicates the beginning of an action.

Plori: to cry Ekplori: to burst into tears
Iri: to go Ekiri: to start walking
Vidi: to see Ekvidi: to distinguish
Stari: to be standing Ekstari: to stand up

La fino de la filmo esin tre disjoya (sad). Ciu ekplorin.

La jeneralo ordonin al la soldatos: Ekirez! (march).

Inter la nubos (clouds) mu ekvidin la suno.

Kiam la orkestro ludin (play) la himno, ciu ekstarin.


----------------------------------------------------------------------
----------

Dialogo: Nova neyboro (neighbor)
Yi esan mistulo Sierra, cu ne?.
Yes.
Permesez prezenti mi. Mi esan Rikardo Rossi, yia nova neyboro.
Plezuro!. Mi esperan ke yi viziton mi kum yia familo.
Certe. Tio eson por mu vera plezuro. Til revido ,mistulo Sierra.
Til balde!.

----------------------------------------------------------------------
----------

Sendube proverbos esan utila dum la konverso. Yen (here is) kelka
proverbos:
Humo proponan, Godo disponan.
Man proposes, God disposes.

Kiu silentan, tiu konsentan.
Silent gives consent.

Kiu ne riskan, tiu ne gaynan.
Nothing ventured, nothing gained.


Mor gude disfrue ol niam.
Better late than never.



Suffix -obl-: It is used to form multiple forms of numbers.

Biobla: double

Triobla: triple

Kwarobla: quadruple

Multoblizi: multiply


Suffix -on-: It is used to form the fractions.
Biono: a half

Triono: a third

Kwarono: a quarter

Kwinono: a fifth

　

Nun mu lernon kalkuli (calculate, count) en Ulango:

Kwin plus siks= dek-un
(5+6= 11)

Siks minus kwin= un
(6-5= 1)

Siksoble siks=36
(6x6=36)

Bione siks = 3
( 6 ·/· 2 = 3)


----------------------------------------------------------------------
----------

In Lesson 10 we saw one way of saying the time. Now we will see
another one, very frequent, using the fractions "kwarono" and "biono".
Kioma horo esan?

Esan kwarono pos la unu.

Esan biono pos la unu.

Esan kwarono antaw la biu.


Cu yi havan kloko?. Yes, mi havan brakokloko (watch).

Cu yia avulo havan brakokloko?. Ne, hi havan poketokloko(pocket
watch).

Kio montran la longa montrilo?. Ji montran la horo.

Kio montran la dislonga montrilo?. Ji montran la minutos.

Cu yia kloko rapidan (put forward) or  disrapidan (put back)?.

Ne, mia kloko esan egzakta.

Cu yia kloko havan bi montrilos?.

Ne, mia kloko havan alia montrilo, kiu montran la sekondos.

Je kioma horo morne yi iran worki?. Mi iran worki je la sepa morne.

Je kioma horo yi finan la worko?. Mi finan la worko je biono pos la
oku vespe.

Je kioma horo yi mornmanjan?. Mi mornmanjan je kwarono pos la siksu.


----------------------------------------------------------------------
----------

brakokloko: watch

poketokloko: pocket watch

murkloko: wall clock

pendolkloko: pendulum clock

wakokloko: alarm clock


----------------------------------------------------------------------
----------

Je kioma horo?

Stefano (Estefan) : - Mi pensan ke esan bonega ideo organizi kurso de
Ulango en mua urbo. Mu povuz kumveni hodie je la siksu vespe por fari
la aranjos.

Cezaro (Ceasar) : - Mi devan worki til biono pos la siksu.

Gvadelupo (Guadalupe) : - Ci vespe mi iron al libraro kwarono antaw
la sepu.

Amanda: - Ko mi akcepton (will receive) kelka amikos por ludi kartos.
Mi eson okupita til biono pos la sepu.

Stefano: - Nu (O. K), mu kumvenon je la oku vespe.

Ciu : - Konsentite! (It's settled, deal!).

-

translated by HeYafu

The verb refers to what people and animals do or feel and also to
their state. So far we have seen the following verbs:

Infinitive (to study, to speak, to sing). In Ulango they end in "i":
(studi, paroli, kanti).

Present (I study, you speak, they sing). In Ulango they end in "-an",
and this ending does not change with the different persons (mi
studan, yi parolas, lu kantan).

Past (I studied, he spoke, they sang). In Ulango they end in "-in"
for all the persons (mi studin, hi parlin, lu kantin).

Future (I will study, he will speak, they wíll sing) In Ulango they
end in "-on"

Conditional (I would study, he would speak, they would sing). In
Ulango they end in "-uz" for all the persons (mi studuz, hi parluz,
lu kantuz).


Ending -ez: It indicates the Imperative and can be used to give:

Direct orders: Studez! (study!). Parlez! (speak!). Kantez! (sing!).
Indirect orders and wishing expressions: La edukoro volan ke mu
studez. Mi deziran ke hi parlez. La publiko petan ke xi kantez.
La direktoro ordonin al la lernantos: Studez mor deligente!.
La edukoro dirin: Ne catez (don´t talk) dum la klaso!.

La kingo ordonin al la serfos: Irez!.

Hi deziran ke sia spozino (wife) venez.

Cu yi deziran ke mi rakontez (tell) anekdoto?
La governmento (government) postulan (demands) ke mu pagez la taksos
(taxes).



Ce: at, in somebody's place


Ludoviko (Louis): - Hodie  mi viziton yi.

Mikaelo (Michael): - Venez ce mi inter la oku ko deku vespe.



Ceesi: (be in) attend.


Vilhelmo (William): - La kumveno okazon (will occur) dum Juno en
Madrido. Cu yi ceeson?.
Olga: - Mi ne povon ceesi. Mia spozulo esan dissana.



Suffix -or-: It designates the person that has the quality expressed
by the root of the word.

Examples:

Yunoro: a young person

Disyunoro: an old person

Fortoro: a strong person

Drinkemoro: a drunk

　

Yunulo esan yuna viro (man).

Fortulo esan forta viro.

Belino esan bela femo (woman).

Cu yia avulo esan yunulo?. Ne, mia avulo esan disyunulo.

Cu en Finlando (Finland) esan multa belinos?. Mi ne konan. Mi niam
esin tie.

Kiu esin la stilistos de la banko?. Nekonatas ulos (strangers).

Kio faran drinkemoro?. Drinkemoro drinkan (drinks heavily)
alkoholacos.

Cu boksistos esan fortulos?. Yes, boksistos esan fortulos.


Suffix -ebl-: It indicates possibility

Examples:

   Vidi: to see Videbla: visible
Trinki: to drink Trinkebla: drinkable
Kompreni: to understand Komprenebla: understandable



Dum la nokto nigra kato ne esan videbla.

Tiu ci hidro esan trinkebla.

Ulango esan komprenebla lango (language).

Cu yia pensos esan videbla?. Ne, ju ne esan videbla.

Cu la hidro kum koto (mud) esan trinkebla?. Ne, ji ne esan trinkebla
(drinkable).



Tra: through


Cu la vitro (glass) esan travidebla (transparent)?. Yes, la vitro
esan travidebla.
Cu la ligno (wood) esan travidebla?. Ne, la ligno ne esan travidebla.



Eble: possibly


Karlo (Charles): - Cu yi iron al la koncerto?
Frederiko (Frederick): - Eble.



Neeble: impossible


Antono: - Mi invitan yi ludi teniso (tennis).
Rikardo: - Neeble. Mi devan worki.



Kompreneble: understandable (equivalent to "of course")


Alberto: - Cu Francio (France) esan en Europo?.
Rodolfo: - Kompreneble! (of course!).




Suffix -ind-: It means "worthy of". Examples:

Vidi: to see
Vidinda: worth seeing

Legi: to read
Leginda: worth reading

Kompati: to sympathize with
Kompatinda: worthy of compasion

Bedawri: to regret, to deplore
Bedawrinda: pitiful,deplorable

　

Venecio (Venice) esan vidinda urbo.

"Don Quijote de la Mancha" esan leginda libro.

Tiu mizerulo (mizero: misery) esan kompatinda.

Cino (China) esan vizitinda lando.

Cu Romo ko Pariso esan vizintida urbos?.

Yes, tie esan multa vidindacos (things worth seeing).

Kial esan admirinda la verkos (masterpieces) de Mikelanjelo
(Michelangelo)?

Car esan beleco en hia pentracos (paintings) ko skulptacos
(sculptures).



Kara lernanto: Mi supozas (I guess) ke vi estas laca (tired). Do (so,
consequently) ni lernos du prefiksojn, kiuj estas tre facilaj.

Prefix re-: It indicates repetition. Examples:

Fari: to do, to make

Refari: to do again, to remake

Legi: to read

Relegi: to reread

Komenci: to start

Rekomenci: to start again

Mi ne aman ci tiu letero. Mi devon reskribi ji.

Esan konsilinde (advisable) relegi la prea (previous) lesonos.

Xi farin miso (mistake). Xi devon rekomenci la worko.

Kiam yi revenon (will come back)?. Eble mi revenon morge.

Kiam hi reiron (will go again)?. Hi reiron dum la proksa weko.

　

Prefix  eks-: ex.

Examples:

Eksministro: ex-minister

Ekspreszidento: former president

　

Leterfragmento:

Dera amik o: Mi ricevin yia letero. Kiel kutime (as usual) mi legin
ji kum granda intereso. Kora danko!.

Cu yi aman muziko?. Cu yia lando havan folklora muziko?. En mia lando
esan tipika folklora muziko. Ciuyere (every year) okazan (occur)
festos, kum partopreno (participation) de diversa ensemblos (musical
bands). Multa personos ceesan tiu festos, kiu esan granda sukcesos
(success).

Mi restan (stay) atendante yia respondo. Intertempe (meanwhile)
bonvolez akcepti kora salutos de yia amiko.



Useful Expressions for conversation

Sendube...(Undoubtly....)

Ne gravan...(It doesn't matter...)

Aliflanke, ...(Besides)

Cu yi vidan? (Do you see?  Do you understand?).

Kiel yi povan supozi.....(As you can guess).

Kiel esin espereble....(As expected).

Mi bedawran. (I'm sorry).

Siman nekredeble! (Unbelievable!)



To make introductions

Arturo: - Permesez ke mi prezentez al yi mistulo Petro Lopez.

García: - Prezuro!. Mi esan Johano García. Kiel yi fartan?.

Lopez: - Mi fartan bone. Danko. Ko yi?.

Garcia: - Bone. Danko.

　

The conversations continues and then they say goodbye:

López: - Til revido! (see you later!).

García: - Til balde! (see you soon !)

translated by HeYafu

Suffix-ec-: It indicates abstract quality. It will be better
understood through examples.

   Bela: beautiful    Beleco : beauty
Bona: kind       Boneco: kindess
Klara: clear     Klareco: clarity
Amiko: friend    Amikeco : friendship
Facila: easy     Facileco : ease



La beleco ko la boneco de tiu kidino: The beauty and kindness of that
girl.

La facileco de Ulango: Ulango's ease (to be learned)

Ulango facilizan la amikeco inter la peplos: Ulango facilitates
friendship among nations.

La Yuneco esan granda trezuro (treasure).



Kial hi aman tiun kidino?. Hi aman xi pro (because of) xia beleco ko
boneco.

Cu yi admiran la facileco de Ulango?. Yes, certe, mi admiran la
facileco de Ulango.

Cu Ulango facilizan la amikeco inter la peplos?.

Yes, sendube (undoubtly) Ulango facilizan la amikeco inter la peplos.


Cu la yuneco esan granda trezuro?. Yes. La yuneco esan granda trezuro.

　
"Riceco esan frato de fiereco (pride, arrogance)". (Proverbo)



Anekdoto (de F. Szilagyi)

Oni parlan pri (about) la disyuneco (old age).

Un misto diran: - mia avino (grandmother) mortin en sia 96- u yero.

La alia (another) diran: - mia onklulo mortin en sia 103 -u yero.

La triu misto diran: - Tio esan nio (nothing). Mi havan onklulo. Hi
absolute ne mortin. Hi ankore (still) vivan.



Oni: Impersonal pronoun, often translated by English passive, by one,
by some or people

Oni diran ke........: It is said that........

Oni diran ke hodio pluvon (will rain).

Oni diran ke eble (possibly) okazon (will occur) tertremo
(earthquake).

Oni diran ke yi parlan Ulango. Cu ne?.


----------------------------------------------------------------------
----------

REVIEW OF PREPOSITIONS


Per: by means of

La karpentisto (carpenter) workan per la martelo.

Mu skriban per pencilo.



Pri: about

Mu parlan pri muziko.

Lu havan egzamo pri Matematiko.


Pro: because of, due to

Hi mortin pro dissano (illness).



Por: for

La Ulangistos workan por la paco (peace).

Xi aceton xirto por sia spozulo (husband).



onklo: uncle or aunt

onklulo: uncle

onklino: aunt

nefo: nephew or niece

nefulo: nephew

nevino: niece

kuzo: cousin

kuzulo: cousin (male)

kuzino: cousin (female)

avo: grandparent

avulo: grandfather

avino: grandmother

nepo: grandchild

nepulo: grandson

nepino: granddaughter

La frato de yia patro or matro esan yia onklo.

Yi esan nefo de yia onklos .

Xi esan nefino de sia onklos.

Hi esan nepulo de sia avos.

Cu yi havan kuzos ?.


----------------------------------------------------------------------
----------



Suffix -em-: It indicates tendency or inclination to do something.
Examples:

   Lugi: to lie Lugema: : lier
Worki: to work Workema: hard-working
Cati: to chat Catema: talkative
Dormi: to sleep Dormena: sleepy-head



Tiu mistinos aman cati. Xu esan catema.

Tiu kidulo (boy) esan lugema.

La dungito (employee) arivin (arrived) disfrue (late). Hi esan
dormena.

La cefo (boss) esan kolerema (angry). (kolero: anger)

Cu yi esan laborema or dislaborema?. Mi esan laborema.

Kiel esan kidulos, kiu ofte (often) lugan?. Hu esan lugema.

Kelka personos esan timema (afraid, fearful) (timi: fear).


----------------------------------------------------------------------
----------



Suffix -an-: It designates a citizen, a member of a club or
association, a person who adheres to a religion or an ideal.

   Urbo: city Urbano: citizen (city dweller)
Vilajo: village Vilajano: villager
Ameriko: America Amerikano: american
Klubo: club Klubano: member of a club
Kristo: Christ Kristano: Christian
Muhamado: Muhammad Muhamadano: Muslim



Samideano: "samideano" , co-idealist (sama: same; ideo: idea; ano:
member).



Ofte: often

Petro lojan (lives) en Londono. Hi esan urbano.

Mi lojan en vilajo. Mi esan vilajano.

La klubanos havan kumveno (meeting) (kum: with; veni: come).

En la mondo esan multa kristanos.

Cu vilajanos esan mor trankwila (quiet) ol urbanos?.

Yes. Vilajanos esan mor trankwila.

Cu yi esan urbano or  vilajano?.



" Pardonemeco (mercy) superan justeco (justice)". (Proverbo)



Inter: between, among

Inter Europo ko Ameriko esan la Atlanta Oceno.

Inter Meksiko ko Argentino esan longa  distanso.

translated by HeYafu
　

Kiom: how much

Iom: something

Kiu tago esan hodio? – mia spozino askin.
Hodio esan merkredo – respondin mi.
Kioma horo esan? (What time is it?)
Esan la oku (horo).
Mi devan iri al la paneyo (bakery). Cu yi deziran akompani mi?.
Certe (certainly). Kum plezuro! (pleasure)
La panisto salutin mu afable: - Guda morno! ("Guda morno!" is the
shortened form of: Mi deziran al yi guda morno!).

Kiom kostan la pano? (How much is the bread?) – mia spozino askin.
Un kilo kostan bi pesos. Kiom da  pano yi nidan? (need)
Mi nidan bi kilos. Mi anke aceton tiu kako (cake).
La kako kostan kwin pesos.
Ne. Mi nur volan iom (a little)
Cu yi ne volan aceti biskitos (biscuits)?.
Yes. Bonvolez doni al mi un kilo.
La panisto farin la kalkulo (check, bill). Mu pagin ko foririn (for:
out; iri: go) (go out).

Danko! – dirin la panisto.
Til revido! (see you later!) – Mu respondin.
(°) Note: "da" is used after a word that indicates quantity or
measurement. Examples: Bi kilos da pano. Tri litros da vino.



Kiom kostan la tagmanjo en tiu manjeyo?. Ji kostan dek  pesos.

Kiom kostan tiu postkarto?. Ji kostan siksdek  cendos (cents).

Kiom kostan tiu golda kloko ?. Ji kostan bi cent dolaros.



Kioma horo esan? (What time is it?)

  Esan la unu horo. (It's one o'clock).

At midday we can say: Esan la dek-biu or Esan midtago (noon).

At midnight we can say: Esan la bidek-kwaru or Esan midnokto
(midnight).



Xi havan bela brakokloko (watch) (brako: arm).

La disyuna mistulo havan poketokloko (pocket watch).

La wakokloko (alarm clock) wakan mu.

La murkloko (wall clock) esan sur la muro (wall).



Kiom aja yi esan? (How old are you.)? (ajo: age).

Kiom yera yi esan? (Same meaning as the previous sentence)



We have seen that the verbs in the present tense end in "-an" (mi
skriban, yi legan); in the past tense the verbs end in "-in" (hi
laborin, xi kantin), and in the future tense they end in "-on" (mu
parlon, lu travelon). When we set a condition necessary for an action
to take place, we say that verb is in the Conditional tense. In
Ulango those verbs end in "-uz". Examples:


If mi esuz rica, mi traveluz al Europo.

If xi havuz geldo(money), xi ne devuz labori.

If hi esuz ministro, hi havuz multa sekretarios.

Kio yi faruz en Europo?. Mi vizituz la muzeos.

Kio yi skribuz if yi estuz poeto?. Mi skribuz bela poemos.

Kio yi faruz if yi estuz pentristo?. Mi pentruz landskapos
(landscapes)


Suffix -ac-: It designates a concrete object, a thing made of the
same substance of the original word. Examples:

Manji: to eat
Manjaco: food

Trinki: to drink
Trinkaco: drink

Legi: to read
Legaco: reading

Pentri: to paint
Pentraco: painting

Nova: new
Novaco: novelty

Mi esan dissata (hungry). Mi aceton manjaco( some food).

Mi soifan (thirsty). Mi volan trinkaco. (a drink).

Hi sercan (looks for) la jurnalo. Hi deziran legi la novacos.

If yi deziran vidi la pentracos (paintings) de fama pentristos, yi
devan viziti tiu muzeo.

Kial xi ploran?. Xi ricevin  mala novaco.

Kio hi havan en tiu bago (bag)?. Hi havan valua acos (stuff).

Cu yi trinkon wiskio (whiskey)?. Danko, mi ne trinkan alkoholacos
(alcoholic drinks).



　

La sezonos (the seasons)

Printempo: spring

Somero: summer

Awtuno: fall, autumn

Wintro: winter

Kiu sezono esan la most warma?. Somero esan la most warma sezono.

Cu yi aman (like) la wintro?. Ne, car ji esan tre diswarma.

Kio yi pensan pri la printempo?. Mi pensan ke ji esan la most bela
sezono.

Cu yi travelan dum la somero?. Yes. Mi iran al la montaro (mountains).

Cu yi ciam (always) iran al la montaro?. Ne. Kelkfoye (sometimes) mi
iran al la marbordo (beach).

Kara mia amiko Liyongxiu : Tre dankas al vin ,ke vi ĉiuj fojej  Lesson  de
Ulango/English  E_mail al min . sincere via : ZANG Yu_huai
    ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
> Lesson Seven
>
> translated by HeYau¡¡
>
>
> 6: siks     7: sep    8: ok    9: nev    10: dek
> COMPOUND WORDS: In English there are many compound words such
> as "housekeeper", "shoplifting", "mother-in-law", "passer-by", etc.
> In Ulango compound words are used a lot. They are made simply by
> joining two words. In the previous reading passage we saw some of
> them:
>
> Dormocambro: bedroom
>
> Bancambro: bathroom
>
> The adjectives and the adverbs can also be compound.
>
> Examples:
>
> Belsona: harmonic (pleasant sound)
>
> Mornmanji (from "morn", morning and "manji", eat): to have breakfast
>
> They are also formed by adding prepositions (kum, en, sub, etc.) to a
> verb.
>
> Examples:
>
> Kumlabori: to colaborate
>
> Eniri: to enter
>
> Eliri: to go out
>
> Subiri: to get down
>
> Kumsidi: to hold a meeting
>
> (All this will be learned better through practice and reading).
>
>
> SUFFIX -ilo: It refers to the instrument that carries out the action
> indicated by the verb.
> For example:
>
> Tranci: to cut
> Trancilo: knife (instrument for cutting)
>
> Tondi: to cut with scissors
> Tondilo: scissors
>
> Flugi: to fly
> Flugilo: wing
>
> Kombi: to comb
> Kombilo: comb
>
> Mi trancan la pano per la trancilo.
>
> Yi komban yiself per la kombilo.
>
> La kanario flugan per la flugilos.
>
> La barbiro (barber) razan (shaves) per la razilo (knife).
>
> Mi razan miself (I shave myself) per mia razilo.
>
> Cu yi havan kombilo?. Yes, mi havan nigra kombilo.
>
> Kio yi faran (do) per la kombilo?. Mi komban miself.
>
> Cu la birdos flugan?. Yes, la birdos flugan per la flugilos.
>
> Cu la aviadilos (planes) flugan?. Yes, la aviadilos anke (also)
> flugan per la flugilos.
>
> Per kio hi trancan la karno (meat)?. Hi trancan la karno per la
> trancilo.
>
>
> PAST TENSE: the ending "-in" indicates that the action took place in
> the past.
>
> This ending is used for all the persons (mi, yi, xi, hi, etc.)
> similar to the use of the ending "-an" used in the Present tense (mi
> skriban, yi legan, hi parlan, mu promenan, lu kantan)
>
>
> Mi havan: I have (present)
>
> Mi havin: I had (past)
>
> Yi skriban: you write (present)
>
> Yi skribin: you wrote (past)
>
> Hi legan: he reads (present)
>
> Hi legin: he read (past)
>
>
>
> Hodio: today (n.)    Hodie: today (adv.)
>
> Hiero: yesterday     Hiere: yesterday (adv.)
>
> Morgo: tomorrow      Morge: tomorrow (adv.)
>
> ¡¡
>
> Hodio esan lundo (Monday). Hiero esin sundo (Sunday).
>
> Hiere mi frue (early) en la morno (morning) razin mi (I shaved),
> lavin mi (I washed myself), kombin mi (I combed myself) ko dresi mi
> (I got dressed). Mi irin al la kafeyo, kie (where) mi trinkin kafo ko
> manjin pano kum butro (butter). Esin bela tago (day). La suno  brilin
> (shone) sur la blua (blue) celo (sky). Multa humos (men) irin al la
> prejeyo (church). Kum plezuro (pleasure) mi awdin (heard) la sono
> (sound) de la sonorilos (bells). Mi acetin jurnalo (newspaper). Dum
> (while) mi mornmanjin (had breakfast), mi legin la jurnalo. Mi anke
> parlin kum kelka amikos, kiu enirin (entered) en tiu momento.
>
> Mi tagmanjin (had lunch) en mia domo, kum mia spozino (wife). Mu
> manjin bongusta (delicious) bifsteko (steak), potatos (potatoes) ko
> kelka frutos: pomos (apples), piros (pears) ko bananos (bananas).
>
> Pose (after) mu irin al la filmeyo (cinema), kie mu vidin guda filmo
> (film).
>
> Mu vespmanjin (had dinner) en manjeyo (restaurant), ko revenin (came
> back) kontenta.
>
> ¡¡
>
> Cu hiero esin sundo or lundo?. Hiero esin sundo.
>
> Kio mi farin hiere frue en la morno?. Yi razin yi, lavin yi, kombin
> yi ko dresi yi.
>
> Cu mi mornmanjin en mia domo?. Ne, yi mornmanjin en kafeyo (caf?
> bar).
>
> Kio mi trinkin (drank) ko manjin?. Yi trinkin kafo, ko manjin pano
> kum butro.
>
> Cu mi tagmanjin en manjeyo?. Ne, yi tagmanjin en yia domo.
>
> Cu mi tagmanjin sola (alone)?. Ne, yi tagmanjin kum yia spozino.
>
> Kio mu manjin?. Yu manjin bongusta bifteko, potatos ko kelka frutos.
>
> Cu mi ko mia spozino restin (stayed) en mua domo?. Ne, yu irin al la
> filmeyo.
>
> Cu mu vidin guda filmo?. Yes, yi vidin guda filmo.
>
> Cu mu revenin (came back) diskontenta (unhappy)?. Ne, yu revenin
> kontenta..
>
>  ¡¡
>
> Tago: day
>
> Morno: morning
>
> Vespo: evening (from 6 P.M. until midnight)
>
> Nokto: night
>
>
>
> -Guda morno, Petro! (equivalent to "Mi deziran al yi guda morno!")
>
> -Guda morno, María!
>
> ¡¡
>
> -Guda vespo!
>
> - Guda nokto, amikos. Mi esan fatiga (tired). Mi deziran dormi.
>
> - Guda nokto, Karlo.
>
> (Note: This greeting is used when you go to bed, equivalent to "Good
> night")
>
>
> Yam : already
>
> Francisko: - Mi invitan yi al tagmanjo (lunch).
>
> Jozefo (Joseph) - Danko. Mi yam tagmanjin.
>
>
>
> Jus: just
>
> Ana: - Cu vi deziran kafo?.
>
> Pawlo (Paul): - Ne. Danko. Mi jus trinkin kafo.
>
>
> ----------------------------------------------------------------------
> ----------
>
>
>
> La tagos de la weko:
>
> Lundo: Monday
>
> Mardo: Tuesday
>
> Merkredo: Wednesday
>
> Turzdo: Thursday
>
> Frido: Friday
>
> Saturdo: Saturday
>
> Sundo: Sunday
>
>
>
> The word "tuko" means "piece of cloth" and with it, we can form the
> following compound words, of common use:
>
> Tablo: table
>
> Tablotuko: tablecloth
>
> Bedo: bed
>
> Bedotuko: sheet
>
> Buxo: mouth
>
> Buxtuko: napkin
>
> Nazo: nose
>
> Naztuko: handerchief
>
> Bani: to bathe
>
> Bantuko: towel (for the body)
>
> Mano: hand
>
> Mantuko: towel (for the hands)
>
>
>
>
> Para cancelar su suscripción a este grupo, envíe un mensaje de correo-e a:
> ulango-unsubscribe@yahoogroups.com
>
>
>
> La utilización de Yahoo! Grupos est?sujeta a su aceptación de las
> Condiciones del servicio (http://es.docs.yahoo.com/info/utos.html) as?
> como de la Política de privacidad (http://privacy.yahoo.com/es/).
>
>
>
>
=============================================================
ÕæÕýVIPÏíÊÜ£¬ÏëÔõô»¨£¬¾ÍÔõô»¨£¡          http://vip.163.com
Äê¶ÈÊ®¼ÑÅ®ÐÔÕ¾µãÆÀÑ¡¿ªÈüÁË£¡               http://www.nease.net
°Ù·Ö°ÙÅ®ÓÑ - ´º¼¾Ñ¡ÃÀ»î¶¯!                http://love.163.com

translated by HeYafu

Kiam: when
Tiam: then

Ciam: always

Niam: never

Iam: sometimes

Mia avino  rakontin  ke, kiam  xi esin yuna, femos(women)  ne povin
studi kariero . Tiam  xu ne povin esi medikoros nor  advokatos. La
femos devin dediki xu al la homo  ko al la infanos. Tiam xu ne povin
baloti .
Cu mia avino povin studi kariero, kiam xi esin yuna?. Ne. Tiam la
femos ne povin studi kariero.

Cu mia avino povin esi medikoro or advokato?. Ne. Tiam femos ne povin
esi medikoros nor advokatos.

Cu mia avino povin baloti, kiam xi esin yuna?. Ne. Tiam femos ne
povin baloti.

Kiam yi viziton mim?. Mi viziton yim iam  dum la weko .

Kiam yi esin en Afriko?. Mi niam esin en Afriko.

Cu mu lernan ciam ? Yes, mu ciam lernan io.

Kiam yi mornmanjan ?. Mi mornmanjan en la morno.

Kiam yi dorman?. Mi dorman dum  la nokto.

Cu yi ciam  havan feritempo?. Ne. Mi devan worki ko studi.

Cu yi iam raydin  sur kamelo ?. Ne. Mi niam  raydin sur kamelo.

　



Suffix- iz-: It forms verbs that express that something goes back to
the same state indicated by the root of the verb. For example:

Sana: healthy
Sanizi: to heal

Reda: red
Redizi: to redden (make something turn red)

Morta: dead
Mortizi: to kill (to cause death)

Xi redizan la lipos: She paints her lips red.

La lafo yunizan. Laughter makes you younger.

La sportos fortizan la korpo: Sports make your body stronger.

Cu mistinos aman belizi sim ? (to make themself beautiful)?. Yes,
mistinos aman belizi xuself.

Cu la lafo yunizan?. Yes, la lafo yunizan.

Cu la sportos fortizan la korpo?. Yes, la sportos fortizan la korpo

Cu guda medikacos sanizan?. Yes,guda medikacos sanizan (heal).

Cu mizero  felicizan (makes you happy)?. Ne, mizero ne felicizan.

Cu la vino fortizan la korpo?. Ne, la vino disfortizan (weaken) la
korpo.

( Si: herself, himself, itself, themselves. This pronoun is
called "reflexive". It is used when the receiver of the action is
also the doer of that same action. It is called "reflexive"
(from "reflect") because when you look at yourself in the mirror your
image is reflected on it. This pronoun is only used in the third
person singular and plural (hi, xi, ji, lu). Example: Hi rigardan sim
en la spegulo: He looks at himself in the mirror.



Suffix -is-: It forms verbs that convey the ideas of "become", "turn
into", "change the state".

Nigra: black
Nigrisi: to blacken (become black)

Dika: fat
Dikisi: to fatten (make you fat)

Reda: red
Redisi: to blush (become red in the face)

DON'T CONFUSE the suffix -is-  with the previous -iz-. Notice the
difference: : Xi redizan la lipos: She paints her lips red.

Xi redisan: She blushes.

　

Examples with the suffix -is-:

Mi dikisin (got fatter). Mi devon aceti (buy) mor biga jako (jacket)

En awtuno (fall, autumn) la arbos flavisan (become yellow) (flava:
yellow)

La situato malisin: The situation got worse.

Hi esin dissana (ill). Nun hi sanisin (healed).

Cu mi dikisin?. Yes, yi devon aceti mor biga jako.

Cu en Latina ameriko la ekonomia situato (economic situation)
malisis?.

Yes, ji malisin.

Cu la infano (child) yam sanisin?. Yes. Hi esin dissana. Nun hi
sanisin.

Cu la wetero (weather) esan diswarma?. Ne, la wetero warmisin.



La monos (the months):

Januaro: January

Februaro: February

Marto: March

Aprilo: April

Mayo: May

Juno: June

Julio: July

Awgusto: August

Septembro: September

Oktobro: October

Novembro: November

Decembro: December

　
Kiu esan la unu mono de la yero?. La unu mono esan januaro.

Kiu esan la lasta  mono de la yero?. La lasta mono esan decembro.

Cu januaro esan mor longa ol februaro?. Yes, januaro esan mor longa
ol februaro.

Kiu esan la most dislonga mono?. Februaro.

　


Esperi: to hope

Atendi: to wait

Mi esperan ke yi sukceson (will succeed) en la egzamo (exam).

Mi esperan ke yi fartan bone.

　


Tempo: time (chronological)

wetero: weather

Xi esin en Japanio dum longa tempo.

Esan tempo por plori (cry) ko tempo por lafi (laugh).

La wetero esan mala (bad) car  tondran  ko pluvan .

Dum printempo (spring) la wetero esan agrabla (nice).

　

translated by HeYafu

NUMBERS: In the previous lessons we learned to count up to 10 (dek).
The following numbers are very easy to form:

11 dek-un (10+1=11)

12 dek-bi  (10+2=12)

13 dek-tri (10+3=13)

14 dek-kwar (10+4=14)

15 dek-kwin (10+5=15)

16 dek-siks (10+6=16)

17 dek-sep (10+7=17)

18 dek-ok (10+8=18)

19 dek-nev  (10+9=19)

20 bidek ( 2x10=20)

Then: 21 will be "bidek-un", 2x10+1=21

22 will be "bidek-bi", 2x10+2=22, and so on until 30.....tridek
(3x10=30)

40......kwardek (4x10=40)


In summary:

If the numbers are ADDED they are written with hyphen.


If they are MULTIPLIED they are written together (one word).

We only need to know these numbers:

100 ................ Cent

1000 .............. Mil

1000000 ........ Miliono



ADVERBS indicate the way in which an action is done. In Ulango they
are formed with the ending "-e".

Examples:

Rapida: quick

Rapide: quickly

Guda: good

Gude: well

Vera: true

Vere: truly

Facila: easy

Facile: easily

Pasio: passion

Pasie: passionately

Adverbs respond to the question KIEL: how?

Kiel yi fartan (health state), amiko?.
Bone (fine), mi dankan (thank you).


Kiel yi lernan?.
Mi lernan rapide. (quickly)


Kiel xi respondan? (answer, reply).
Xi respondan klare (clearly).


Kiel yi vidan la objektos (objects) dum la nokto?.
Male (badly).
　

TO COMPARE is to establish a relation between people or objects.

La horso (horse) esan biga besto.

La muso (mouse) esan disbiga besto.

Mor (more) -------- ol (than)

La horso esan mor biga ol la muso: The horse is bigger than the mouse.

La most ---------: the most

La elefanto esan la most biga besto: The elephant is the biggest
animal.

Petro esan more alta ol Paulo.

Johano (John) esan la most alta.

La muro (wall) esan mor alta ol la sejo (chair).

La domo esan la most alta.

Novjorko (New York) esan more biga urbo ol Romo (Rome).

Londono esan la most biga urbo en Englando.



Dismor (less) -------- ol (than)

Paulo esan dismor alta ol Petro.

La sejo esan dismor alta ol la muro.

Romo esan dismor biga urbo ol Novjorko.



Kio esan mor biga, la horso ol la muso?. La horso esan mor biga ol la
muso.

Kiu esan mor alta, Petro or  Paulo?. Petro esan mor alta ol Paulo.

Cu Romo esan mor biga urbo ol Londono?. Ne. Londono esan la most biga
urbo.

　

Cu la poetos (poets) havan mor longa haros ol la soldatos
(soldiers)?.

Yes, la poetos havan mor longa haros ol la soldatos.

Cu Esperanto esan mor facila lango  ol la engla?. Yes, Ulango esan
mor facila lango ol la engla.

Kiu besto esan la most biga?. La elefanto esan la most biga besto.




Suffix- eg-: it is used to indicate that a noun is bigger.
Examples:

Domo: house

Domego: big house

Pordo: door

Pordego: big door

Warma: warm

Varmega: hot

Biga: big

Bigega: very big, enormous

lafi: to laugh

lafegi: to burst into laughter

La domo havan pordo.

La kastelo (castle) havan pordego.

En Espanio (Spain) la wetero (weather) esan warma.

En Afriko la wetero esan warmega.

Londono esan urbego.

La klawno (clown) ne lafan. Hi lafegan.

Rockefeller esan ricega.

La liono esan fortega besto.

Cu la kastelo havan pordo or pordego?. La kastelo havan pordego.

Kia (what kind) esan la wetero en tropika landos (tropical
countries)?

La wetero en tropika landos esan warmega. (very hot, burning).

Cu la aglos (eagles) esan fortega?. Yes, la aglos esan fortega bestos.



Suffix- et-: it is used to indicate that something is smaller.
Examples:

Domo: house

Dometo: small house

Lafi: to laugh

Lafeti: to smile


Sed: but

Mia dometo esan disbiga, sed bela.

En printempo (spring) la wetero esan warmeta.

Hi ne vivan en urbego, sed en urbeto.

Cu hi vivan en urbego?. Ne, hi vivan en urbeto.


Nek: nor

Cu yi aman warmega wetero?. Ne, mi ne aman warmega nek diswarmegan
wetero.

Cu yi deziran esi ricega?. Ne, mi ne deziran esi ricega, sed bona.



"Fema(woman's) lafeto (smile) mor kaptan (catch) ol neto ". (Proverbo)

FUTURE TENSE: the ending "-on" indicates that the action will take
place in the future.

Havi: to have

Mi havon: I will have

Skribi: to write

Yi skribon: you will write

Legi: to read

Mu legon: we will read

　

Til: till

Alia: other

Pose: after that

Dum: during

Cu yi workan dum la sundo?. Ne. Dum la sundo mi ripozan (rest).

Kio  yi faran  dum la tagos de la weko?. Mi workan.

Cu yi workan en lernejo?. Ne, mi workan en banko.

Morgo esan lundo. Cu yi mornmanjon en la oficeyo?.
Ne. Mi mornmanjon en mia homo .

Cu yi iron al la banko per awto?. Ne. Mi devon preni buso.

Kio yi faron  en la banko?. Mi taypon leteros ko kakulon la geldo
(money)de la klientos.

Lesson Seven

translated by HeYau　


6: siks     7: sep    8: ok    9: nev    10: dek
COMPOUND WORDS: In English there are many compound words such
as "housekeeper", "shoplifting", "mother-in-law", "passer-by", etc.
In Ulango compound words are used a lot. They are made simply by
joining two words. In the previous reading passage we saw some of
them:

Dormocambro: bedroom

Bancambro: bathroom

The adjectives and the adverbs can also be compound.

Examples:

Belsona: harmonic (pleasant sound)

Mornmanji (from "morn", morning and "manji", eat): to have breakfast

They are also formed by adding prepositions (kum, en, sub, etc.) to a
verb.

Examples:

Kumlabori: to colaborate

Eniri: to enter

Eliri: to go out

Subiri: to get down

Kumsidi: to hold a meeting

(All this will be learned better through practice and reading).


SUFFIX -ilo: It refers to the instrument that carries out the action
indicated by the verb.
For example:

Tranci: to cut
Trancilo: knife (instrument for cutting)

Tondi: to cut with scissors
Tondilo: scissors

Flugi: to fly
Flugilo: wing

Kombi: to comb
Kombilo: comb

Mi trancan la pano per la trancilo.

Yi komban yiself per la kombilo.

La kanario flugan per la flugilos.

La barbiro (barber) razan (shaves) per la razilo (knife).

Mi razan miself (I shave myself) per mia razilo.

Cu yi havan kombilo?. Yes, mi havan nigra kombilo.

Kio yi faran (do) per la kombilo?. Mi komban miself.

Cu la birdos flugan?. Yes, la birdos flugan per la flugilos.

Cu la aviadilos (planes) flugan?. Yes, la aviadilos anke (also)
flugan per la flugilos.

Per kio hi trancan la karno (meat)?. Hi trancan la karno per la
trancilo.


PAST TENSE: the ending "-in" indicates that the action took place in
the past.

This ending is used for all the persons (mi, yi, xi, hi, etc.)
similar to the use of the ending "-an" used in the Present tense (mi
skriban, yi legan, hi parlan, mu promenan, lu kantan)


Mi havan: I have (present)

Mi havin: I had (past)

Yi skriban: you write (present)

Yi skribin: you wrote (past)

Hi legan: he reads (present)

Hi legin: he read (past)



Hodio: today (n.)    Hodie: today (adv.)

Hiero: yesterday     Hiere: yesterday (adv.)

Morgo: tomorrow      Morge: tomorrow (adv.)

　

Hodio esan lundo (Monday). Hiero esin sundo (Sunday).

Hiere mi frue (early) en la morno (morning) razin mi (I shaved),
lavin mi (I washed myself), kombin mi (I combed myself) ko dresi mi
(I got dressed). Mi irin al la kafeyo, kie (where) mi trinkin kafo ko
manjin pano kum butro (butter). Esin bela tago (day). La suno  brilin
(shone) sur la blua (blue) celo (sky). Multa humos (men) irin al la
prejeyo (church). Kum plezuro (pleasure) mi awdin (heard) la sono
(sound) de la sonorilos (bells). Mi acetin jurnalo (newspaper). Dum
(while) mi mornmanjin (had breakfast), mi legin la jurnalo. Mi anke
parlin kum kelka amikos, kiu enirin (entered) en tiu momento.

Mi tagmanjin (had lunch) en mia domo, kum mia spozino (wife). Mu
manjin bongusta (delicious) bifsteko (steak), potatos (potatoes) ko
kelka frutos: pomos (apples), piros (pears) ko bananos (bananas).

Pose (after) mu irin al la filmeyo (cinema), kie mu vidin guda filmo
(film).

Mu vespmanjin (had dinner) en manjeyo (restaurant), ko revenin (came
back) kontenta.

　

Cu hiero esin sundo or lundo?. Hiero esin sundo.

Kio mi farin hiere frue en la morno?. Yi razin yi, lavin yi, kombin
yi ko dresi yi.

Cu mi mornmanjin en mia domo?. Ne, yi mornmanjin en kafeyo (café,
bar).

Kio mi trinkin (drank) ko manjin?. Yi trinkin kafo, ko manjin pano
kum butro.

Cu mi tagmanjin en manjeyo?. Ne, yi tagmanjin en yia domo.

Cu mi tagmanjin sola (alone)?. Ne, yi tagmanjin kum yia spozino.

Kio mu manjin?. Yu manjin bongusta bifteko, potatos ko kelka frutos.

Cu mi ko mia spozino restin (stayed) en mua domo?. Ne, yu irin al la
filmeyo.

Cu mu vidin guda filmo?. Yes, yi vidin guda filmo.

Cu mu revenin (came back) diskontenta (unhappy)?. Ne, yu revenin
kontenta..

  　

Tago: day

Morno: morning

Vespo: evening (from 6 P.M. until midnight)

Nokto: night



-Guda morno, Petro! (equivalent to "Mi deziran al yi guda morno!")

-Guda morno, María!

　

-Guda vespo!

- Guda nokto, amikos. Mi esan fatiga (tired). Mi deziran dormi.

- Guda nokto, Karlo.

(Note: This greeting is used when you go to bed, equivalent to "Good
night")


Yam : already

Francisko: - Mi invitan yi al tagmanjo (lunch).

Jozefo (Joseph) - Danko. Mi yam tagmanjin.



Jus: just

Ana: - Cu vi deziran kafo?.

Pawlo (Paul): - Ne. Danko. Mi jus trinkin kafo.


----------------------------------------------------------------------
----------



La tagos de la weko:

Lundo: Monday

Mardo: Tuesday

Merkredo: Wednesday

Turzdo: Thursday

Frido: Friday

Saturdo: Saturday

Sundo: Sunday



The word "tuko" means "piece of cloth" and with it, we can form the
following compound words, of common use:

Tablo: table

Tablotuko: tablecloth

Bedo: bed

Bedotuko: sheet

Buxo: mouth

Buxtuko: napkin

Nazo: nose

Naztuko: handerchief

Bani: to bathe

Bantuko: towel (for the body)

Mano: hand

Mantuko: towel (for the hands)

Ulango-kurso Lesson Six

translated by HeYafu



1: un    2: bi    3: tri   4: kwar    5: kwin
havi: to have

Mi havan kwin fratos .

Hi havan bi libros.

Xi havan tri diskos (discs).

La rica mistulo havan kwar awtos.

En tiu domo esan (there are) bi cambros.

Cu yi havan multa fratos?. Yes, mi havan kwin fratos.

Cu hi havan multa libros?. Ne, hi havan nur (only) bi libros.

Cu la rica mistulo havan un awto?. Ne, hi havan kwar awtos.

　

Suffixes -ey-: It indicates a place with a specific aim expressed by
the root of the word.

Kuki: to cook Kukeyo :kitchen
Lerni: to learn Lerneyo: school
Kafo: coffee Kafeyo : café (bar).

La mistino kukan en la kukeyo.

Mi iran (go) al la kafeyo (café, bar). Mi deziran trinki (drink) kafo.

En la kafeyo esan neceseyo (toilet, "water closet").

La oficistos (clerks) workan en la oficeyo (office).

La yuna mistulos ko la mistinos dansan en la danseyo .


Kial: why

Car: because

Kial yi askan?. Mi askan car mi deziran lerni.

Kial la avulo (grandfather) havan blanka haros (hair)?. Hi havan
blanka haros, car hi esan disyuna (old).

　


Sur: on

Sub: under

Longa: long

Larja: wide

Alta: tall, high

　

En la domo esan (there is) biga cambro (room). Esan bi disbiga
fenestros (windows), ko un larja  pordo (door). Sur la planko (floor)
esan bruna (brown) tablo. Sur la tablo esan radio ko kelka libros.
Sub  la tablo esan nigra kato. Ji dorman (sleeps). En la cambro esan
alta mistulo ko dika (fat) mistino. Hi esan la spozulo (husband).

Xi esan la spozino (wife). La spozino sidan  sur sofo , ko legan la
jurnalo (newspaper) . La spozino sidan sur alia (another) sofo ko
rigardan (watches) la televido (television).Xi aman (likes) rigardi
guda filmos (films, movies).

En la biu etajo (second floor) esan bi dormocambros (bedrooms), un
bancambro (bathroom) ko longa koridoro (corridor).

POSSESSIVE ADJECTIVES: They indicate possession (my garden, your
house, his book, etc.). In Ulango they are made by adding the
ending "-a" to the personal pronouns (mi, vi, hi, xi, ni, etc )

Mi: I      Mia: my
Vi: you    Yia: your
Hi: he     Hia: his
Xi: she    Xia: her
Ji: it     Jia: its
Mu: we     Mua: our
Yi: you    Yia: your
Lu: they   Lua: their




Mia kuzo (my cousin) esan enjinero (engineer).

Yia onklulo (your uncle) esan advokato (lawyer).

Hia nefo (his nephew) esan notario (notary public).

Xia avulo (her grandfather) esan arkitekto ( architect).



Franso esan bela lando (country). Jia cefurbo (its capital) (cefa:
main) havan fama monumentos.

Mua planedo (our planet) havan satelito (satellite).

Yia kingo (your king) esan saja humo (a sensible man).

Lua nepulo (their grandson) esan guda lernanto (student).

　

Everyday expressions


Yi pravan (You're right).

Mi konsentan kum yi (I agree with you)

Mi ne konsentan kum yi (I don't agree with you)

Siman ke (It seems).

Misto Rayberau,
Cu yi povan diri al mi, kial Brita ko Awstralia governmentos apogan
la milito en Irako,sed Kanado ne apogan la milito (Mi konan ke
Kanadanos anke parlan la engla)?
Mi ne konan multe pri westa kulturo, do bonvolez respondi mi. Multa
dankos!

Sincere yia,
Liyongxiu

Ulango-kurso Lesson Five

translated by HeYafu



  Kie: where

Tie: there

Tie ci: here

Nie: nowhere

Cie: everywhere

Ie: somewhere

Sur: on

Kie yi sidan?. Mi sidan sur sejo (chair).
Kie yi dorman?. Mi dorman sur bedo.

Kie esan la libro?. La libro esan tie, sur la tablo.

Kie esan la pencilo?. La pencilo esan tie ci, en mia mano.

Kie esan la koynos(coins)? Ju esan tie ci, en mia poketo ( my pocket).

Cu aero esan cie (everywhere)?. Yes, aero (air) esan cie.

Kie esan la Cinanos?. La Cinanos esan cie: en Europo, Asio, Ameriko,
Afriko ko Oceanio.

Kie esan la domo de la vagabondo?. Nie ( nowhere).

Kie esan la pencilo?. Ji devan esi ie (somewhere), sur la tablo.

　

NOTE: The particle "ci" indicates position and can be placed before
or after the words "tie" or "tiu". However it is more frequent to
place it before them.



DIALOGO (dialogue)

Aleksandro (Alexander): - Kie esan la hotelo "Atlantiko"?.

Filipo (Philip): - En la strato Bruselo. (strato = street)



Dialogo kum la avulo (grandfather)

Avulo: Kie esan mia pipo (pipe)?. Ji devan esi ie (somewhere). Mi ne
trovan jin. (trovi = find).

Nepulo (grandson): - Yes, dera avulo. Ji esan en yia poketo .


Petro ne staran. Li iran (goes).

Maria ne sidan. Xi iran.


Kum: with

Petro iran kum Maria.

Pawlo (Paul) parlan kum Roberto.

Diego dansan (dances) kum Ana.

Sofia ludan (plays) kum Alberto.



Kum kiu iran Petro?. Petro iran kum Maria.

Kiu parlan kum Roberto?. Pawlo parlan kum Roberto.

Kiu dansan kum Ana?. Diego dansan kum Ana.

Kum kiu ludan Sofia?. Sofia ludan kum Alberto.


Cu yi deziran parli?. Yes, mi deziran parli ko skribi.


Kum kiu yi deziran parli ko skribi?. Mi deziran parli ko skribi kum
amikos. (friends).

Cu yi deziran korespondi (write letters to somebody)?. Yes, mi
deziran korespondi.

Kum kiu yi deziran korespondi?. Mi deziran korespondi kum amikos en
multa landos (countries).


Per: with (by means of )

La edukoro skriban. Hi skriban per pencilo.

Mu pensan per la hedo (head).

Mu smelan (smell) per la nazo (nose).

Mu vidan (see) per la okulos (eyes) ko mu awdan (hear) per la orelos
(ears).

　


Pri: about
La edukoro parlan pri Literaturo.

Hi skriban egzamplos (examples) pri la prepozixos.

Xi ne konan la vero (truth) pri tiu afero (matter).

　

Everyday expressions


Mi pensan ke...

Mi kredan ke...

Cu ne?: isn´t it ?"

Kio yi pensan pri ci tiu afero (matter)?

Kio yi konsilan al mi?: What do you advise to me?

Ulango-kurso  Lesson Four

translated by HeYafu
　

THE PLURAL (more than one item) is formed by adding to the singular
noun the ending "s" .

Libro: a book

Libros : some books

Mu: we.

Yi ko mi esan amikos : You and I are friends.

Mi esan amikos: We are friends.

  Adjectives have no plural form .

Mi esan guda amikos: We are good friends.

  Hu: they (the plural of hi).

Xu: they (the plural of xi).

Lu: they(neutral,the plural of li).

Ju: they (they plural of ji).

La mistinos parlan. Xu parlan. (they speak)

La mistulos parlan. Hu paran. (they speak).



  En: in, inside

Multa: many, much

Kelka: some

En la klaso esan multa lernantos. Lu esan inteligenta.

In Ulango the "g" is always pronounced [g] as in "garden".

En la domo  esan kelka Cambros (rooms).

En la gardeno esan (there are) multa floros: reda rozos ko blanka
jasmenos (jasmines). Ju esan tre (very) bela floros. Esan (there are)
anke kelka arbos (trees) kum (with) multa frutos (fruits): pomos
(apples), piros (pears) ko oranjos (oranges). Ju esan tre dolca
(sweet).

Cu yi ko mi esan amikos?. Yes, mu esan amikos. Mu esan guda amikos.

Cu la mistinos parlan?. Yes, xu parlan.

Cuu la bestos parlan?. Ne, la bestos ne parlan.

Cu en la klaso esan multa lernantos?. Yes, en la klaso esan multa
lernantos.

Cu lu esan inteligenta?. Yes, lu esan inteligenta.

Cu en la domo esan multa cambros? Ne, en la domo esan kelka cambros.

Cu en la gardeno esan multa floros?. Yes, en la gardeno esan multa
floros.

Cu esan anke kelka arbos kum multa frutos?. Yes, esan anke kelka
arbos kum multa frutos.


Pos: after
Pre: before


Cu la kato ko la muso (mouse) esan amikos?. Ne, ju ne esan amikos.

La kato kuran (runs) pos la muso.

La muso kuran pre la kato.



Tiu yuna mistulo esan la edukoro.

Tiu disyuna mistulo esan la direktoro .

Tiu yuna mistino esan la edukino pri muziko (music).

Tiu disyuna mistino esan la edukino pri fiziko (physics).

　

Remember that in Ulango the "z" (muziko, fiziko) has a buzzing sound.



Kiu: who

Tiu: that

Tiu ci: this

Kiu esan tiu yuna mistulo?. Tiu yuna mistulo esan la edukoro.

Kiu esan tiu disyuna mistulo?. Tiu disyuna mistulo esan la direktoro.

Kiu esan tiu yuna mistino?. Tiu yuna mistino esan la edukino pri
muziko.

Kiu skriban nun?. Mi skriban nun (now).

Kiu esan tiu ci kidulo ?. Tiu ci kidulo esan la filulo de la edukoro.

Kidulo: boy

Kidino: girl

Filulo: son

Filino: daughter

Kiu esan tiu ci kidino? Tiu ci kidino esan la nepino (granddaughter)
de la direktoro.



Tiu ci blanka xirto (shirt) esan nova (new).

Tiu ci griza jako (jacket) esan moderna.

Kiu (what) xirto esan nova?. Tiu ci blanka xirto esan nova.

Cu tiu ci blua  xirto esan nova?. Ne. Tiu blua xirto esan disnova.

Kiu jako esan moderna?. Tiu ci griza jako esan moderna.

Cu tiu ci nigra (black) jako esan moderna?. Ne. Tiu nigra jako esan
dismoderna.



Niu: nobody
Kiu (who) parlan?. Niu  parlan. (speaks)

Kiu lernanto askan (asks)?. Niu lernanto askan.

　

----- Original Message -----
From: ºÎÑǸ£
To: mondlango@yahoogroups.com
Sent: Friday, March 21, 2003 11:18 AM
Subject: [mondlango] Kio esan la ideo de internaxa helpa lango ?


Kio esan la ideo de internaxa  helpa  lango ?

Æë¼ÒÇÙ Òë

La mondo esan dislarjisanta .En pasinto fremda peplos esin milos ko
tagos

fora. Sed nun per moderna komunikilo ,speciale per interneto, ciu en
la globo

povan esi nur bi sekondos fora. Kiel  civilizo, mu  nidan  iri  trans

limos de reciproka ekskluda  naxa langos.

Nun mu povan sendi signalos cie en mua globo, sed car egzisto de
ekskluda

naxa langos, la ricevita signalos ne povan komprenebla.

Esan tempo por huma intelekto solvi efekte tiu problemo. Teka metodo

esan kum biga kosto, la tradixa metodo esan kosta traduko ko
interpreto.
If mu povan serci diskosta metodo, kiu ne havan teka disfacilo,do ji
esan inda
por reserco per mua cerbos.Ji esan IHL(internaxa helpa lango)
hipoteso.

En  la pasinto studento lernin un or mor fremda langos kiu esin signo
kwaz

tiketo por isi konata de la mondo. Nun situato esan tute alia,kum
naxa langos

mor ol mil. Por servi la mor nova peplos kiu iran en globa ekonomo ko
kulturo de

indigena peplos, traduko ko traduka programos ne povan kontinui.

Lokala helpa langos esan proponita por Asio,Europo, Afriko. Sed ji
esan

nur parta solvo de problemos, sed  ne globa solvo.

Selekto de la most fita lango , kiu esan edukata en tuta lerneyos
kiel la biu

lango en la mondo teorie ne esan disfacila. Sed ji esan rezistita de
psikologa

ko kultura kialos.

Tri-kwaru de centyero antaw, Ligo de Naxos votin rezolvo pri
Esperanto kiel IHL.

Sed la rozolvo esin perdita. Eble, esan tempo por provi ji de la
civilizo-bildoros denove, sed ci foye, ji nidan studi pre decido.

Kiam un lango esan selektita kiel IHL, diseduka peplos povon akiri
eduko
per nova medio, sed pensistos havon metodo por komuniki kum alia  en
la globo.
Cu mu esan preta por monda nova prospero?

Ulango-kurso  Lesson Three

translated by Heyafu

Suffix "-ist-": It indicates profession or occupation and it also
refers to the person that adheres to some theory, school or doctrine.

Arto: art Artisto: artist
Dento: tooth Dentisto: dentist
Kanti: to sing Kantisto; singer
Pentri: to paint Pentristo: painter
Ulango: Ulango Ulangisto: Ulangist


anke: also

La pentristo esan artisto.

Pavarotti esan kantisto.

Placido Domingo esan anke kantisto.

Antonio Banderas esan artisto.

Catherine Deneuve esan bela artistino.



Mi esan mistulo Antonio Pruno. Mi esan artisto.

Mikelanjelo ( Michelangelo) esan fama pentristo.

Mi esan  Ulangisto.

Kiu esan la dentisto?. Yi esan la dentisto, mistulo Pruno.



Cu Pavarotti esan fama kantisto?. Yes, Pavarotti esan fama kantisto.

Cu Placido Domingo esan kantisto?. Yes, hi esan anke fama kantisto.

Cu Catherine Deneuve esan bela artistino?. Yes, xi esan bela
artistino.


----------------------------------------------------------------------
----------
Note:Observe that two suffixes may be in the same word
Artistino: (female) (art - ist - in - o)


----------------------------------------------------------------------
----------

In the previous lesson we saw what a "suffix" is. Now we are going to
see what a "prefix" is. It is a particle that is placed at the
beginning of a word to make others with related meanings.


----------------------------------------------------------------------
----------

Prefix "dis-": It indicates the opposite to what is expressed by a
word.

biga: big      disbiga: small
guda: good     disguda: bad

rica: rich     disrica: poor

Cu la elefanto esan bia?. Yes, la elefanto esan biga.

Cu la kato esan biga?. Ne, la kato esan disbiga.

Cu Londono ( London ) esan biga urbo ( city )?. Yes, Londono esan
biga urbo.

Cu vilajo ( village ) esan biga?. Ne, vilajo esan disbiga.

　

Cu Sofía Loren esan bela?. Yes, xi esan bela.

Cu Frankestein esan bela?. Ne, Frankestein esan disbela.

Cu Pariso ( Paris ) esan bela?. Yes, Pariso esan bela. Ji esan bela
urbo.

Cu Cino esan disbela?. Ne, Cino esan biga ko(and) bela lando.

Ulango-kurso Lesson Two
translated by HeYafu

Mi: I
Yi: you (2nd person singular)
Hi: he
Xi ( pronounced " she" ): she
Ji (the letter "j" is pronounced like the "j" in "jockey" ): it ( for
objects and small animals).
Mi parlan: I speak.
Yi legan: You read.
Xi kantan: She sings.
Hi skriban: He writes.
 KIU: Who
Kiu parlan? Mi parlan.
Kiu legan? Yi legan.
Kiu skriban?  Hi skriban.
Xi manjan: She eats.
Hi trinkan: He drinks.
Kiu manjan?  Xi manjan.
Kiu trinkan?  Hi trinkan.
 Cu la rozo esan bela floro?  Yes, ji esan bela floro.
Cu Cino esan biga lando ?  Yes, ji esan biga lando.
Kio?: What?
Kio esan elefanto?  Elefanto esan besto.
Kio esan tablo?. Tablo esan meblo (furniture).
Kio esan kato ? Kato esan besto.
Kio esan tigro ? Tigro esan besto.
Kio esan Cino?. Cino esan lando (country).
Kio esan rozo?. Rozo esan floro.
When the first word of the interrogative phrase begins with the
letter "k" (Kiu, Kio), it is not necessary to put the particle "cu".

What is a suffix?. It is a particle that is placed at the end of the
words to make others with related meanings. In Ulango we use plenty
of suffixes since, by remembering one word, we can form many others.

Suffix "-in-": It indicates female sex.
Suffix"-ul-": It indicates male sex.

In Ulango we only indicate sex in a word when it refers to a person
or an animal. Thus, objects are neutral: la floro: the flower.
Misto: gentleman or lady
Mistulo : gentleman
Mistino: lady
Frato: brother or sister
Fratulo: brother
Fratino: sister
Koko: fowl
Kokulo: cock
Kokino: hen
La mistulo staran: The gentleman is standing.
La mistino sidan: The lady is sitting.
La kokulo kantan: The cock sings.
La kokino ne kantan: The hen doesn't sing.
DE: of (to indicate possession)
In Ulango, the particle "de" is used to form the possessive case of
both people and objects.
La fratulo de Petro esan forta: Peter's brother is strong.
La fratino de Maria esan bela: María's sister is beautiful.
Cu la mistulo staran?. Yes, la mistulo staran.
Cu la mistino sidan?. Yes, la mistino sidan.
Cu la fratulo de Petro esan forta?. Yes, la fratulo de Petro esan
forta.
Cu la fratino de Maria esan bela?. Yes, la fratino de Maria esan bela.
Cu la kokino kantan?  Ne, la kokino ne kantan. La kokulo kantan.

Ulango-Kurso
Lesson one

In Ulango, each letter has only one sound.
The vowels are "a", "e", "i", "o", "u" and are pronounced in the
following way:
a: like "a" in "father"
e: like "e" in "bed"
i: like "ee" in "street"
o: like "o" in "for"
u: like "oo" in "boot"

The pronunciation of the consonants will be seen during the course.
The nouns (names of animals or objects: horse, bread, flower, table,
etc.) always end in "o".
The adjectives (words that describe animals or objects: good,
beautiful, big, etc.) always end in "a"
Article: there is only one definite article, equivalent to "the",
that is "la": (la pano, la floro, la tablo.) There is no indefinite
article (a /an).
To say "a flower", "a table" we simply omit the article "a".
　Floro: a flowerla floro: the flower
Tablo: a table
la tablo: the table
 The verb indicates the state of animals and objects or what a person
does. When the state or action is in the present, the verb always
ends in "-an".esan: is
La floro esan bela: The flower is beautiful

La tablo esan biga: The table is big.

The ending "-an" of the present time is unvariable for all the
persons (I, you, he, she, it, we, you, they).

The stress always falls on the penultimate sylable of all the words.
The stress is only pronounced but not written because there is no
graphic mark ( ´ ) to indicate it in writing. The number of syllables
in a word is given by the number of vowels. The stress falls, then,
on the penultimate voweles-an
pa-no
flo-ro
ta-blo
 NOTE: In the first lessons, the stressed vowel will be underlined,
so that the student gets used to the correct pronunciation.YES (it is
pronounced like "yes" ): yes
NE: no
In order to transform the affirmative sentences (You are my friend.)
into interrogative sentences (Are you my friend?) in Ulango it is not
necessary to change the word order. There is no inversion in Ulango,
so we simply put the particle " Cu " (pronounced "choo" like
in "choose") . at the beginning of the affirmative sentence. This
particle is not translated since it is equivalent to a question mark.
In this way we know, in writing as well as in speaking, that we are
dealing with a question.
Cu la pano esan bona?. Yes, la pano esan bona.
Cu la floro esan bela?. Yes, la floro esan bela.
Cu la tablo esan biga?. Yes, la tablo esan biga.
Petro ( Peter ) esan bona.
María esan bela.La lakto ( milk ) esan bona.
La elefanto esan biga.
Cu Petro esan bona?. Yes, Petro esan bona.
Cu Maria esan bela?. Yes, Maria esan bela.
Cu la lakto ne esan bona?. Ne, la lakto esan bona.
Cu la elefanto ne esan biga?. Ne, la elefanto esan biga.
　

Kial Ulango

Verkita de Oscar Mifsud  齐家琴 译


    Une, la most grava problemo  en nuna mondo esin unito ko Unizo.
Tendenso esan por esi un sistemo de mezuro,geldo,ktp.
Tio helpon la peplos kumiso ko gardi peplos ekster konfliktos ko
militos inter

naxos. Til nun tuta eforto por uniti ko Unizi akirin tre guda rezulto
je lasta

yeros . Sed un afero, kiu esan la most urja ko esan neglekta por
selfema

kialos. Kio esan nidita most ? Ji esan,  ke  fari mor guda komuniko.
  Por mor gude komuniki la most guda voyo esan havi komona lango por
ciu peplos.
Tutmonda lango esan lokilo por solvi most de mua globa problemos.

    Kelka personos eble diri, ke ekzistan Engla lango.Ciu en la mondo
lernan Engla

lango!Sed la fakto esan, ke ne ayn speciala lango,kiu apartenan al
speciala naxo

or stato , esan  ideala por monda lango, por simpla kialo,ke ciu naxa
lango havan

jia disfacila faktoros por alia naxos. Esan absurda, if por lerni
mor

facila  oni removan jum .

   Ekzemple Engla lango. Esan nun frenezo por ji. Vere,ji esan ne nur
utila,
sed anke necesa . Ne ofendan al ayn,la Engla lango cie esan prena kum
disfacilos ko

disreglos. Kiam mi askin mia studentos,kiu karaktos devan havi en
monda lango?

Lu respondin, ke ji devan facile lerni,100% fonetika, ne esi
fabrikita literos
ko akcento en litero,facila spelo, ne esi biobla konsonantos ko
esceptos,
facila konjugo de verbos, havi eknomika voyo de wordbildo por memori,
facila gramatiko ktp. Nun, mu tute konan, ke  ne ekzistan ayn bona
naxa lango,
kiu havan tuta tiu atributos por bonizi jim por monda lango. Engla
lango
ne havan even un el tiu. La vokalos donan al yi heddoloro per jia
skribo ko lego.
  Prononso jenerale frenezan yim ( bed, bedevil), spelo donan al yi
kraza
(belie, believe, receive, piece , peace, cat, kitten ). Ko gramatiko?
Ah, godo!

Tre disfortune, tio tuta izan , ke engla lango ne esan fita por
fremdoros

lerni rapide. Mi dirin disfortune ,car mu nidan lerni engla lango, ke
mi niam

proponin peplos ne lerni engla lango. Kio mi proponan ? Apuds engla
lango oni

povan lerni un komona lango, monda lango. Mi imagan ke kelka eble
diri,ke esan

Esperanto. Sed kwankam ji esan uzita por mor ol centyero, sed ji ne
etendan en

larja skalo. Ji havan ciu guda karaktos mencita antawe,escept un, ke
ji havan

literos kum kapeto sur ju.

    Oni povan argui, ke ayn nova lango devan esi artifica. Do kio? Tuta

humomakita acos esan artifica law defino, do cu mu devan elimini jum?
Kio eson sen elektrika aparatos, maxinos,awtos ko multa alia acos?
Esperanto ja esan artifica lango, kiu solvan multa problemos de
lango.
Disfortune, kiel most acos en la mondo, Esperanto ne esan perfekta,
sen difektos.Ji havan kelka sed dismulta mankos. Ekzemple, literos kum

kapetos, kelka familia literos ne esin uzita,egzample w, x, ko y ,
sed

introdusita literos  esi uzita, sed kum kapetos sur ju. La disfortuna
difektos

dolorizan  multpeplos, kiu ankore  yesan, ke devan un facila monda
lango.
Esan mor disguda ,ke komputilo ne povan akcepti literos kum kapeto.
Demandos de multa humos por elimini jum , ne esan realizita,
do Esperanto komencan perdi grundo, speciale por tiu, kiu uzan
Interneto.
Mi esan vera esperntisto. Mi kontentuz ke if literos kum kapetos
devan canjisi
de w,x,ko y. Sed afero mor guda  aperan.

    Un nova monda lango ----Ulango  esan naskita en Cino en Julio
2002.Jia

awtoro, tre wiza en mia opinio,prenan jim sur bazo de Esperanto ko
aliminin

literos kum kapeto ko intrudusin leteros mencita antawe.Lu farin mor
gude.
Admitante la popularizo de engla lango, lu uzan multa englolanga

wordradikos insted tio de Esperanto.Ji esan tre wiza stepo,kiu
satizon ciu

humo,car en Ulango mu ja havan cio, kio mu deziran:tre facila komona
lango,
100% fonetika,sen biobla konsonantos, regla gramatiko, sen esceptos,
sen kapeto sur literos, ko ,mor grava, tre simila al parla englolango.

Nature, Ulango esan en bebeco,fora de perfecto.  Do tio ,kio  mu
povan fari,

esan , ke mu donan al ji  canso por maturi , ko ji atingon matureco.
Tio ji povon realizi, car ji ne esan fondrita en bronzo ko  ne canjon
kiel Esperanto.Ji evolvon ko maturon por joyizi tiu, kiu uzon jim.

     Tio esan KIAL mi selektan ULANGO  samtempe ne forlasi Esperanto
komplekte.

La Ulango-kurso http://free.hostdepartment.com/h/humaro/index.html
esan en Cina lango, mi askon misto Heyafu traduki la webeyo al Engla
lango.


--- En ulango@y..., "pracrito" <pracrito@y...> escribió:
>   La weba adreso nun esan canjata ko aparan nova webeyos de
mondlango
> en la komenco.
>   Amike, Aleksandro.
>

La weba adreso nun esan canjata ko aparan nova webeyos de mondlango
en la komenco.
   Amike, Aleksandro.

--- Liyongxiu skribin:
  La webeyo de la mysitespace esan provizona ne funktan, bonvolez
  chanji la Ulango weba adreso al http://www.megspace.com/arts/ulango
  Danko!

  Yia amike,
  Liyongxiu

Alia adreso: http://mondlango.yeah.net



--- En ulango@y..., ÀîÓÀÐã <ulango_lyx@y...> escribió:
> Misto Heyafu dirin, ke esan mor ol dek Ulango-webeyos, la Engla
> versio esan: http://ulango.126.com
>
> http://www.sitepalace.com/ulango

Misto Heyafu dirin, ke esan mor ol dek Ulango-webeyos, la Engla
versio esan: http://ulango.126.com

http://www.sitepalace.com/ulango

Liyongxiu ,Mia dera amiko ,
Tre dankos al yim ,ke yi diran al mim pri la webeyo .
Yia amike,
ZANG Yu_huai

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
> La webeyo de la mysitespace esan provizona ne funktan, bonvolez
> chanji la Ulango weba adreso al http://www.megspace.com/arts/ulango
> Danko!
>
> Yia amike,
> Liyongxiu
>
>
>
>
> Para cancelar su suscripción a este grupo, envíe un mensaje de correo-e a:
> ulango-unsubscribe@yahoogroups.com
>
>
>
> La utilización de Yahoo! Grupos est?sujeta a su aceptación de las
> Condiciones del servicio (http://es.docs.yahoo.com/info/utos.html) as?
> como de la Política de privacidad (http://privacy.yahoo.com/es/).
>
>
>
>
=============================================================
õ¹å¡¢ÇÉ¿ËÁ¦¡¢ºÍÇ鲬½ð×ê½ä£¡                 
http://vip.163.com/lover/new_love.jsp
´ºÌìµ½Á˹¶ÀµÄÄ㻹²»Ô¼»á Ô¼»áÆäʵºÜ¼òµ¥            http://dating.163.com/
À´Öйú×î´óµÄ½»ÓÑÖÐÐÄ ÎªÄã¶ÈÉí¶©×öÍêÃÀÇéÈË          http://love.163.com/

La webeyo de la mysitespace esan provizona ne funktan, bonvolez
chanji la Ulango weba adreso al http://www.megspace.com/arts/ulango
Danko!

Yia amike,
Liyongxiu

Liyongxiu Mia kara amiko ,tre dankos al yim ke yi E_mail al mim ,Mi esan edukoro
en profesio spera midlerneyo .mi ne havan komputilo ,kaj mi tre disrica
por Internet ,pri teko de komputilo ,Mi ne esan guda ol yim ,Car mi havan http
ne povi al la internet ,kaj mi scian ,ke yi povin jim ,Yes ?

Mi opinian ,se yi   povan eduki mi? Tre Danko!
                                                Yia sincere,ZANG Yu_huai
  ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
> Mi esin tre biza lastatempe, do mi respondin disfrue.Pardonez!
> Yes, mi havan komputilo.Mi loji en Leshan urbo.
> Mia komputila teko ne esan guda, mi ne konan kiel fari fona faylo?Cu
> yi povan eduki mi?Danko!
>
> Yia sincere,
> Liyongxiu
>
> --- En ulango@y..., "zyh_30" <zyh_30@1...> escribi?
> > Misto Liyongxiu :
> >     Tre dankos al yim ,ke yi ofte letero al mim en internet ,Cu yi
> havan komputero de yiself ? kie urbo yi lojan ?
> >                                         Sincere yia : ZANG Yu_huai
> >
> **********************************************************************
> ********
> > > Dankan yim,misto Ray!
> > > Mi joyan ke yi vizitin mia webeyo ko aman Cina kulturo!
> > > Mi legin multa budista sutros,mi kredan budismo sed mi ne esan
> monko.
> > > Mi provon traduki kelka budista sutros al Ulango ko publikon jum
> en
> > > mia webeyo.
> > >
> > > Sincere yia,
> > > Liyongxiu
> > >
> > >
> > > --- En ulango@y..., "Ray Bergmann" <rayberau@h...> escribi?
> > > > Ye Sat, 15 Feb 2003 22:58:10 -0000
> > > > Lu Yongxiu skribin:
> > > > Mi ne esan en universito,mi esan budisto. Yes, mi havan
> > > > >komputilo.Mi aman Ulango ko mi aman skribi artiklos.
> > > >
> > > > Ray Bergmann (BO WEN LEI) respondan:
> > > > Mi esan bera multo interesata pri budismo ko LAO ZI.  Mi provin
> > > studi la
> > > > PALIa lango por studi la budista skribaros sed PALI (la
> originala
> > > lango de
> > > > la budista skribaros) esan tro disfacila.  Mi studan cina lango
> do
> > > mi tre
> > > > (bere) joyus studi cinlanga budista textos kun yia ulanga
> traduko
> > > se yi
> > > > havan tempon por kumstudi kum mi.
> > > > Sincere,
> > > > Raymond (LEI MAN) Bergmann (BO WEN)
> > > >
> > > >
> _________________________________________________________________
> > > > Hotmail now available on Australian mobile phones. Go to
> > > > http://ninemsn.com.au/mobilecentral/hotmail_mobile.asp
> > >
> > >
> > > Para cancelar su suscripción a este grupo, envíe un mensaje de
> correo-e a:
> > > ulango-unsubscribe@y...
> > >
> > >
> > >
> > > La utilización de Yahoo! Grupos est?sujeta a su aceptación de las
> > > Condiciones del servicio
> (http://es.docs.yahoo.com/info/utos.html) as?
> > > como de la Política de privacidad (http://privacy.yahoo.com/es/).
> > >
> > >
> > >
> > >
> > =============================================================
> > õ¹å¡¢ÇÉ¿ËÁ¦¡¢ºÍÇ鲬½ð×ê½ä£¡
> http://vip.163.com/lover/new_love.jsp
> > ´ºÌìµ½Á˹¶ÀµÄÄ㻹²»Ô¼»á Ô¼»áÆäʵºÜ¼òµ¥
> http://dating.163.com/
> > À´Öйú×î´óµÄ½»ÓÑÖÐÐÄ ÎªÄã¶ÈÉí¶©×öÍêÃÀÇéÈË
> http://love.163.com/
>
>
> Para cancelar su suscripción a este grupo, envíe un mensaje de correo-e a:
> ulango-unsubscribe@yahoogroups.com
>
>
>
> La utilización de Yahoo! Grupos est?sujeta a su aceptación de las
> Condiciones del servicio (http://es.docs.yahoo.com/info/utos.html) as?
> como de la Política de privacidad (http://privacy.yahoo.com/es/).
>
>
>
>
=============================================================
õ¹å¡¢ÇÉ¿ËÁ¦¡¢ºÍÇ鲬½ð×ê½ä£¡                 
http://vip.163.com/lover/new_love.jsp
´ºÌìµ½Á˹¶ÀµÄÄ㻹²»Ô¼»á Ô¼»áÆäʵºÜ¼òµ¥            http://dating.163.com/
À´Öйú×î´óµÄ½»ÓÑÖÐÐÄ ÎªÄã¶ÈÉí¶©×öÍêÃÀÇéÈË          http://love.163.com/

Mi esin tre biza lastatempe, do mi respondin disfrue.Pardonez!
Yes, mi havan komputilo.Mi loji en Leshan urbo.
Mia komputila teko ne esan guda, mi ne konan kiel fari fona faylo?Cu
yi povan eduki mi?Danko!

Yia sincere,
Liyongxiu

--- En ulango@y..., "zyh_30" <zyh_30@1...> escribió:
> Misto Liyongxiu :
>     Tre dankos al yim ,ke yi ofte letero al mim en internet ,Cu yi
havan komputero de yiself ? kie urbo yi lojan ?
>                                         Sincere yia : ZANG Yu_huai
>
**********************************************************************
********
> > Dankan yim,misto Ray!
> > Mi joyan ke yi vizitin mia webeyo ko aman Cina kulturo!
> > Mi legin multa budista sutros,mi kredan budismo sed mi ne esan
monko.
> > Mi provon traduki kelka budista sutros al Ulango ko publikon jum
en
> > mia webeyo.
> >
> > Sincere yia,
> > Liyongxiu
> >
> >
> > --- En ulango@y..., "Ray Bergmann" <rayberau@h...> escribi?
> > > Ye Sat, 15 Feb 2003 22:58:10 -0000
> > > Lu Yongxiu skribin:
> > > Mi ne esan en universito,mi esan budisto. Yes, mi havan
> > > >komputilo.Mi aman Ulango ko mi aman skribi artiklos.
> > >
> > > Ray Bergmann (BO WEN LEI) respondan:
> > > Mi esan bera multo interesata pri budismo ko LAO ZI.  Mi provin
> > studi la
> > > PALIa lango por studi la budista skribaros sed PALI (la
originala
> > lango de
> > > la budista skribaros) esan tro disfacila.  Mi studan cina lango
do
> > mi tre
> > > (bere) joyus studi cinlanga budista textos kun yia ulanga
traduko
> > se yi
> > > havan tempon por kumstudi kum mi.
> > > Sincere,
> > > Raymond (LEI MAN) Bergmann (BO WEN)
> > >
> > >
_________________________________________________________________
> > > Hotmail now available on Australian mobile phones. Go to
> > > http://ninemsn.com.au/mobilecentral/hotmail_mobile.asp
> >
> >
> > Para cancelar su suscripción a este grupo, envíe un mensaje de
correo-e a:
> > ulango-unsubscribe@y...
> >
> >
> >
> > La utilización de Yahoo! Grupos est?sujeta a su aceptación de las
> > Condiciones del servicio
(http://es.docs.yahoo.com/info/utos.html) as?
> > como de la Política de privacidad (http://privacy.yahoo.com/es/).
> >
> >
> >
> >
> =============================================================
> õ¹å¡¢ÇÉ¿ËÁ¦¡¢ºÍÇ鲬½ð×ê½ä£¡
http://vip.163.com/lover/new_love.jsp
> ´ºÌìµ½Á˹¶ÀµÄÄ㻹²»Ô¼»á Ô¼»áÆäʵºÜ¼òµ¥
http://dating.163.com/
> À´Öйú×î´óµÄ½»ÓÑÖÐÐÄ ÎªÄã¶ÈÉí¶©×öÍêÃÀÇéÈË
http://love.163.com/

Misto Liyongxiu :
     Tre dankos al yim ,ke yi ofte letero al mim en internet ,Cu yi havan
komputero de yiself ? kie urbo yi lojan ?
                                         Sincere yia : ZANG Yu_huai
  ******************************************************************************
> Dankan yim,misto Ray!
> Mi joyan ke yi vizitin mia webeyo ko aman Cina kulturo!
> Mi legin multa budista sutros,mi kredan budismo sed mi ne esan monko.
> Mi provon traduki kelka budista sutros al Ulango ko publikon jum en
> mia webeyo.
>
> Sincere yia,
> Liyongxiu
>
>
> --- En ulango@y..., "Ray Bergmann" <rayberau@h...> escribi?
> > Ye Sat, 15 Feb 2003 22:58:10 -0000
> > Lu Yongxiu skribin:
> > Mi ne esan en universito,mi esan budisto. Yes, mi havan
> > >komputilo.Mi aman Ulango ko mi aman skribi artiklos.
> >
> > Ray Bergmann (BO WEN LEI) respondan:
> > Mi esan bera multo interesata pri budismo ko LAO ZI.  Mi provin
> studi la
> > PALIa lango por studi la budista skribaros sed PALI (la originala
> lango de
> > la budista skribaros) esan tro disfacila.  Mi studan cina lango do
> mi tre
> > (bere) joyus studi cinlanga budista textos kun yia ulanga traduko
> se yi
> > havan tempon por kumstudi kum mi.
> > Sincere,
> > Raymond (LEI MAN) Bergmann (BO WEN)
> >
> > _________________________________________________________________
> > Hotmail now available on Australian mobile phones. Go to
> > http://ninemsn.com.au/mobilecentral/hotmail_mobile.asp
>
>
> Para cancelar su suscripción a este grupo, envíe un mensaje de correo-e a:
> ulango-unsubscribe@yahoogroups.com
>
>
>
> La utilización de Yahoo! Grupos est?sujeta a su aceptación de las
> Condiciones del servicio (http://es.docs.yahoo.com/info/utos.html) as?
> como de la Política de privacidad (http://privacy.yahoo.com/es/).
>
>
>
>
=============================================================
õ¹å¡¢ÇÉ¿ËÁ¦¡¢ºÍÇ鲬½ð×ê½ä£¡                 
http://vip.163.com/lover/new_love.jsp
´ºÌìµ½Á˹¶ÀµÄÄ㻹²»Ô¼»á Ô¼»áÆäʵºÜ¼òµ¥            http://dating.163.com/
À´Öйú×î´óµÄ½»ÓÑÖÐÐÄ ÎªÄã¶ÈÉí¶©×öÍêÃÀÇéÈË          http://love.163.com/