Auzitegi Goren espainarrak, 2000ko otsailaren 10ean kaleratutako epaian, legez kanpoko jo du euskeraren erabilera eta garapena bultzatzeko udalerrien mankomunitatea. Aipatutako sententziak, Estatuko Abokatuak Justizia Auzotegi Nagusiaren epai baten kontra aurkeztu zuen kasazio errekurtsoa onartzen du. Justizia Auzotegi nagusi horrek, beraren aldetik, UEMAren Estatutuen artikuluren batzuk Zuzenbidez kanpokoak direla aldarrikatuta zeukan; oraingo epaian, Gorenak mankomunitatearen legezkotasuna bera ukatzen du.
Gorenaren erabakia, beraz, erasoaldi berri bat baino ez da UEMAren aurka aspaldian hasitako persekuzio judizial eta politikoan. Ez da ahaztu behar gatazko honen iturria den Estatuko Abokatuaren aintzineko errekurtsoa, Gipuzkoako Gobernadorearen agindupean aurkeztu zela, azken sententziak berak aipatzen duen legez.
Eusko Alkartasunaren ustez, ez dago zalantzarik gobernu espainarrek inplikazio zuzena izan dutela UEMAren kontuan, lehenengo salaketaren bultzakada nondik etorri zen jakinik eta, gainera, Auzitegi Gorenaren sententziaren argudio jurodikoen ahulkeria ikusirik. Guzti hau dela eta, arrazoi politikoengaitik hartutako erabaki baten aurrean gaudela diogu.
Udalerri Euskaldunen Mankomunitatea udal mailan eskubide linguistikoak bermatzeko zerbitzu publikoa eskeini eta euskeraren erabilera bultzatzeko borondatearekin sortu zen, euskal gizarteak eginda duen hizkuntz normalkuntzaren aldeko jarrerari eutsiz. UEMAren eginbeharrean, euskeldun zein erdeldunen eskubideen errespetua ardatz eta ezaugarri nagusia izan da. Beraz, mankomunitatearen ilegalizazioa euskal kulturaren berreskurapenaren kontrako erasotzat ulertu behar dugu, derrigorrez.
Zentzu honetan, euskeraren garapenaren funtzioa udalen eskuduntzetatik kanpo uztea ulertezina jotzen dugu, udalak herritarrengandik erakunderik hurbilenak direlako. Beste aldetik, oinarri juridikorik gabeko argudioa dela uste dugu Auzitegi Gorenak erabiltzen duena euskeraren inguruko konpetentziak maila autonomikoan esklusiboki kokatzean.
Zuzenbide Konstituzionalak dioenez, kulturakoak eskuduntza konkurrenteen adibide paradigmatikoak dira, gai zehatz horretan erakunde maila guztiak konpetenteak direlako, hain zuzen.
Esandako guztia dela eta, Eusko Alkartasunak UEMAren lan ezinhobeari eutsi beharra berriro adierazten du, euskeraren normalkuntza prozesurako instrumentu egoki eta beharrezkoa delako. Motibazio politikotan oinarritutako epai judizialen aurrean, gure kargu publiko guztien lana mankomunitatearen defentsarako eskeintzen dugu, azken batean halako erabakien helburu bakarra euskeraren garapena oztopatzea baino ez baita. Azkenik, iragartzen dugu edozein bide baketsu erabiltzeko prest gaudela, intsumisio zibil eta instituzionala barne, gure udalerrien autonomia politikoa eta Euskalherriaren eskubide linguistikoak defendatzeko.
- Eusko Alkartasunaren Batzorde Nazionala.- Euskera, hizkuntza eta kultura idazkaritza.